[Sưu tầm]Những Ngụy Biện Chống Phá Thuyết Tiến Hóa - Trần Tiên Long

           Bài viết của tác giả Trần Thiên Long đăng trên sachhiem, rất công phu, tuy nhiên đến ngày hôm nay tôi mới biết đến sự tồn tại của nó chứng tỏ nó chưa được phổ biến xứng đáng. Vì lý do trên tôi quyết định trích đăng lại bài viết này, lược bỏ & sửa chữa các phần đã được đề cập trên EvoLit (các bạn có thể xem lại ở nguồn) cũng như các nội dung có thể gây xao lãng và bị lợi dụng để đánh lạc hướng tranh luận. Những phần EvoLit viết bằng mực xám. EvoLit đã đạt tới gần 3000 lượt xem (dù mấy chục trong số đó là mình hồi đặt blog làm trang chủ :">), dù rất khiêm tốn thôi nhưng cũng chứng tỏ là có chút tiềm năng, hy vọng sẽ đưa bài viết này đến với nhiều người hơn.

 ***

       A. Có Phải Tiến Hóa Chỉ Đơn Giản Chỉ Là Một Lý Thuyết? 

Người chống tiến hóa đả kích tiến hóa chỉ là thuyết chưa phải định luật từ đó tuyên bố rằng tiến hóa không có tính xác thực cao hơn các thuyết như Sáng tạo (Vạn vật do Chúa Trời tạo ra) và cũng không thể xem là sự thật. Ngộ nhận này được giải thích như sau:

 [...] Mục đích của lý thuyết là để giải thích, trong khi mục đích của định luật là để miêu tả. Bởi vì mỗi thứ được dùng để làm những công việc khác nhau nên lý thuyết không bao giờ trở thành một định luật. Nó phải đứng trên và bao trùm các định luật. Lý thuyết và định luật là hai phạm trù hoàn toàn khác biệt. Đòi hỏi lý thuyết phải làm công việc của định luật là một đòi hỏi vô trí, chỉ có mục đích tung hỏa mù, dèm pha khoa học. 

Một lý thuyết được gọi là khoa học thì phải có các chứng cớ được xác định bằng các cuộc thí nghiệm, có thể lập lại bởi bất cứ người nào khác, để chứng thực là một lý thuyết có giá trị. Yếu tố chính yếu làm nên sự khác biệt giữa giả thuyết và lý thuyết là sự việc có thể kiểm chứng. Ngoài yếu tố kiểm chứng này, nó còn phải đưa ra được những tiên đoán rõ ràng và mạo hiểm. Nó liên kết các sự kiện của một vấn đề để giải thích sao cho phù hợp với những quan sát, và cuối cùng có thể đưa ra những tiên đoán rõ ràng, riêng biệt, và táo bạo.

Cho dù nó có thể giải thích mọi trường hợp quan sát, nó vẫn chưa phải là một lý thuyết khoa học khi nó không thể tiên đoán được những gì không thể xảy ra, ít ra là trên nguyên tắc.[...]
Xem thêm: Tiến hóa & thuyết tiến hóa trên EvoLit.

EvoLit: Khoa học dù ở bất kỳ đâu cũng không phải một nền dân chủ mà tất cả các thuyết đều bình đẳng. Thuyết nào có nhiều bằng chứng ủng hộ, giải thích được nhiều sự kiện thì được chấp nhận rộng rãi, được dạy trong trường, được dùng làm nền tảng cho các thuyết khác. Không thể tùy tiện gắn chữ thuyết vào một khẳng định vu vơ nào đó rồi đòi 'công bằng vì đều là 'thuyết' cả'! Khẳng định vũ trụ, trái đất và vạn vật được tạo ra bởi một đấng siêu nhiên, có thể đúng có thể sai, nhưng chắc chắn không phải là một học thuyết khoa học, vì không có cách nào chứng minh nó sai cả: đã nói là 'siêu nhiên', 'thần thánh' thì làm sao người trần mắt thịt như chúng ta hiểu được? Các thế lực ấy không chịu những định luật của tự nhiên, mà thế thì kiểm chứng bằng cách nào đây? 

Làm sao chứng minh được tiến hóa sai?
_Loạn toàn bộ trật tự các hóa thạch, VD: tìm thấy nhiều thỏ ở thời Cambri, toàn bộ hóa thạch người Homo sapiens ở đại Cổ Sinh chẳng hạn. Chúng ta không thấy sự sắp xếp lộn xộn như thế, mà cũng không thấy chúng ở cùng một nơi như thể một thế lực nào đó đã tạo ra chúng cùng một lúc; chúng ta thấy một chuỗi từ sơ khai đến phức tạp dần, dù nhiều loài (VD như các loài ký sinh) có đi ngược lại xu thế và tiêu biến bớt các cơ quan, thì xu hướng chung không thể chối cãi là lịch sử cho thấy một tiến trình rõ rệt. Cần nhớ, trật tự hóa thạch đã được xác định bởi rất nhiều nhà khoa học trước Darwin & trước tiến hóa, nên không có gì mờ ám cả.

_Những đặc điểm thích nghi chỉ hoàn toàn có lợi cho loài thứ 2. Có rất nhiều ví dụ một loài hưởng lợi từ một đặc điểm tiến hóa của loài khác - hội sinh (cá bám vào rùa biển để "quá giang") và ký sinh (tầm gửi), nhưng theo thuyết tiến hóa chúng ta sẽ không thấy, và sự thật là chúng ta chưa thấy, một loài tiến hóa chỉ vì một loài khác.

_Và dù các bạn chống tiến hóa ở có hay đem ra cười cợt và đòi trưng ra làm "bằng chứng tiến hóa", việc tự nhiên một con chó đẻ ra một con mèo, một con vật đầu voi đuôi chuột, khỉ đẻ ra người hoàn chỉnh với đầy đủ bộ gen người đặc trưng hay một con khỉ biến dần thành người hay con này biến thành con kia trong vòng đời của nó sẽ chắc chắn làm lung lay thuyết tiến hóa.

C. Có Phải Tiến Hóa Nghịch Với Định Luật II Của Động Nhiệt Học?

            Có một lối ngụy biện khác mà các NCTH hay sử dụng để chống phá thuyết tiến hóa. Họ bảo rằng không thể có tiến hóa vì tiến hóa thì nghịch với định luật thứ II trong Động Nhiệt Học (Thermodynamics). Định luật này định rằng entropy càng ngày càng tăng dần trong một chu kỳ không thể quay ngược (irreversible cycle). Trong chu kỳ này, entropy là năng lượng dư thừa, vô dụng, thất thoát, làm nóng một hệ thống. Entropy có thể được giải thích nôm na là năng lượng làm mức đo cho tình trạng hỗn độn này. Bởi vậy, tiến hóa một mình tự nó không thể làm tăng thêm tính tinh vi và phức tạp của các sinh vật. Điều mà họ không muốn nói thẳng ra là phải cần có Thiên Chúa tác động vào mọi loài thì mới có thể làm chúng càng ngày càng thay đổi để được phức tạp và tinh vi hơn. Nếu không có bàn tay tác động của Thiên Chúa thì, cứ theo định luật thứ II của Động Nhiệt Học, thế giới càng ngày càng phải hỗn độn hơn vì năng lượng entropy cứ tăng dần theo thời gian.

              Những NCTH khi áp dụng lập luận này chỉ càng chứng tỏ họ chẳng hiểu gì về Động Nhiệt Học. Mặc dù vậy, lập luận này lại rất thuyết phục đối với giới bình dân đại chúng không có kiến thức căn bản về khoa học.
Trước hết, nên hiểu rằng định luật thứ II không liên hệ gì tới mức độ phức tạp của một hệ thống hay của các loài sinh vật. Thứ đến, định luật này chỉ áp dụng cho một hệ thống khép kín (closed system). Nhưng trái đất này không phải là một hệ khép kín vì nó luôn luôn nhận năng lượng từ mặt trời. Áp dụng định luật thứ 2 của Động Nhiệt Học vào một hệ thống mở (open system) thì sẽ đưa đến kết quả hoàn toàn sai. [15]
Động Nhiệt Học là một bộ môn học năm thứ 3 của chương trình Kỷ Sư Cơ Khí (Mechanical Engineering) nên giới bình dân không có căn bản về khoa học không thể có thắc mắc về một vấn đề nằm ngoài khả năng của họ. Họ chỉ biết nghe và chấp nhận dễ dàng những lập luận sai lầm của những NCTH. Đó cũng là lý do dễ hiểu tại sao những người càng có nhiều kiến thức về khoa học thì họ càng chấp nhận thuyết tiến hóa dễ dàng hơn. Nghiên cứu thống kê năm 2009 của cơ quan PEW ghi nhận rằng có tới 97% các nhà khoa học chấp nhận con người và các loài có sự sống đều đã tiến hóa theo thời gian, trong khi chỉ có 32% đại chúng chấp nhận thuyết tiến hóa. [16]

D. Phải Chăng Có Những Thứ Phức Tạp Không Thể Đơn Giản Hơn (Irreducible Complexity)?

          Còn có một lối ngụy biện khác nữa cũng rất ăn khách vì được dựa vào khoa học, đó là lập luận cho rằng có những hệ thống thuộc sinh vật học phức tạp không thể đơn giản hơn, nghĩa là phải có nó như một toàn thể hệ thống chứ không thể có nó theo từng giai đoạn từ đơn giản tới phức tạp và tinhh vi hơn bằng tiến trình ngẫu biến và sự chọn lọc tự nhiên. Một hệ thống phức tạp không thể đơn giản hơn nữa vì nếu chỉ bớt đi một trong các phần tử cấu trúc của hệ thống thì sẽ đưa đến kết quả toàn thể hệ thống ngưng hoạt động. Có thể nói rằng đây là lập luận chính yếu của thiết kế thông minh và đã bị cộng đồng khoa học vất bỏ, [17] xem nó như là ngụy khoa học. [18]

1. Trong khoa học thực nghiệm

Ý niệm về sự phức tạp không thể đơn giản hơn nữa được dùng lần đầu tiên bởi Michael Behe, một giáo sư sinh hóa học. Ông định nghĩa rằng hệ thống phức tạp không thể đơn giản hơn là “một hệ thống gồm nhiều phần tử ăn khớp, tác động qua lại để đóng góp vào chức năng căn bản mà nếu lấy đi một trong những phần tử đó thì kết quả sẽ làm hệ thống ngưng hoạt động.” [19] Một trong các thí dụ Behe trưng ra như là bằng chứng để hỗ trợ lập luận này là thí dụ hệ thống flagellum được NCTH ưng ý và sử dụng nhiều nhất. Nhưng các nhà khoa học sinh hóa đã chứng minh rằng hệ thống flagellum thực sự có thể tiến hóa được, [20] và những thí dụ của Behe đưa ra chỉ là lối lập luận ngụy biện vì phải kêu gọi tới sự ngờ vực (appeal to incredulity). [21] Chính đó là Thượng Đế của các lỗ trống.

Hình 3: Biểu đồ flagellum được đăng ở nhiều trang điện báo chống phá thuyết tiến hóa

và ở tờ bìa của cuốn No Free Lunch của William Dembski.

             
           Flagellum được xem như là động cơ bám dính xung quanh màng vỏ của con vi khuẩn để kích hoạt con vi khuẩn hoạt động. Thông thường, người ta hay hiểu lầm vi khuẩn là những thứ ký sinh trùng ăn bám, có hại cho sức khỏe. Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định có nhiều loại vi khuẩn không những có lợi mà còn cần thiết cho các tế bào. Các vi khuẩn làm hại tế bào tiết ra một loại protein độc hại có thể xâm nhập qua màng vỏ của tế bào để giết tế bào. Một hệ thống có phận sự bài tiết chất độc, được gọi tắt là TTSS (type III secretory system), đã được các nhà khoa học khám phá, là một phần tử của hệ thống flagellum. Những thành quả do các nghiên cứu độc lập của các nhà khoa học vô tình đã phản bác thí dụ flagellum của Behe.

Hình 4: Cấu trúc của TTSS giống như phần cuối của flagellum ở hình 2.

          Sự giống nhau này chứng minh rằng flagellum còn có thể đơn giản hơn nữa mà vẫn hoạt động bình thường.
Như vậy, bảo rằng flagellum không thể đơn giản hơn đã mâu thuẫn với sự kiện là flagellum đã bị cắt bỏ để chỉ còn phần tử TTSS nhưng vẫn có thể hoạt động như flagellum. Một cấu trúc quá phức tạp được cho là không thể đơn giản hơn đã được đơn giản hơn nữa.
Vào năm 2005, trong vụ kiện Kitzmiller v. Dover Area School mà Michael Behe có dịp trình bày bằng chứng về sự phức tạp không thể đơn giản hơn, tòa án đã phán quyết “Quan điểm của Giáo sư Behe về sự phức tạp không thể đơn giản hơn đã bị phản bác bởi nhiều bài nghiên cứu của các đồng nghiệp và đã bị cộng đồng khoa học bác bỏ” [22]
EvoLit: Trong thời gian tới tôi sẽ dịch một số video về các hệ thống không thể đơn giản hơn nữa

2. Trong luận lý học

             Thực ra, lối lập luận dựa trên sự phức tạp không thể đơn giản hơn này chỉ là lập lại lập luận kêu gọi tới sự vô minh, nghĩa là chúng ta cứ việc mang một siêu sinh vật (Thượng Đế) ra một cách vô tội vạ để làm nguyên nhân cho những gì chúng ta chưa biết giải thích. Chẳng hạn, ngày xưa chúng ta chưa biết giải thích các hiện tượng sóng thần, núi lửa, động đất thì chúng ta có thủy thần, sơn thần. Ngày nay, những hiện tượng này đã được khoa học giải thích một cách tường tận nên chẳng còn ai tin vào sự hiện hữu của những thần thánh này. Đó chính là Thượng Đế của những lỗ trống, và các lỗ trống là những thứ không thể nào phủ lấp hết vì chúng ta cứ việc tạo thêm ra rất dễ dàng.

              Khi Machael Behe trưng ra thí dụ về hệ thốn phức tạp flagellum không thể đơn giản hơn nữa bởi vì nếu thiếu một trong những thành phần cấu tạo hệ thống thì hệ thống sẽ vô dụng, thì chúng ta chỉ có một sự phức tạp mà khoa học cần phải giải thích. Nhưng khi các nhà khoa học tìm ra hệ thống TTSS như đã trình bày ở trên thì tự nhiên chúng ta lại có hai sự phức tạp cần phải đối đầu. Cũng vậy, khi các nhà khoa học chưa giải thích được các lỗ trống của các xương hóa thạch chứng minh những thời kỳ chuyển tiếp của các chủng loại thì người ta phải dựa vào lập luận thiết kế thông minh để giải thích. Nhưng khi các nhà khoa học đã tìm thấy vô số những xương hóa thạch để giải thích những thời kỳ chuyển tiếp, kể cả những xương hóa thạch giải thích nguồn gốc của loài cá voi, thì các NCTH lại tiếp tục ồn ào dèm pha khoa học. Nếu trước đây chỉ có một lỗ trống cần phủ lấp thì bây giờ lại có tới hai lỗ trống cần phủ lấp. Và cứ như vậy thì khoa học sẽ đời đời chẳng có cách nào phủ lấp hết mọi lỗ trống.

            Lập luận dựa trên một siêu sinh vật để giải thích một điều chưa biết không phải là một sự giải thích đúng nghĩa, bởi vì mang một nguyên nhân quá phức tạp mà chúng ta không thể giải thích được (Thượng Đế) để giải thích một nguyên nhân đơn giản hơn càng làm cho điều chúng ta muốn giải thích tối tăm thêm. [...]

Richard Dawkins lý luận rằng: “Đối với tôi, điều quan trọng là, ngay cả nếu nhà vật lý cần qui định một tối thiểu không thể nhỏ hơn nữa, là thứ đã hiện hữu từ buổi ban đầu để vũ trụ có thể khởi sự, cái tối thiểu không thể nhỏ hơn đó chắc chắn phải đơn giản kinh khủng. Do định nghĩa, sự giải thích dựa trên những tiền đề đơn giản thì hợp lý và thỏa mãn hơn sự giải thích dựa trên những tiền đề phức tạp bắt đầu bằng một xác suất không thể xảy ra. Và bạn không thể có thứ gì phức tạp hơn một Thượng Đế toàn năng.” [23]

EvoLit: Nghiên cứu về vũ trụ, thiên nhiên ai cũng biết là đại sự lâu dài, là sứ mệnh khổng lồ nhất của nhân loại; việc này cần thời gian, công sức & đầu tư RẤT RẤT NHIỀU. Trong khi mãi gần đây chúng ta mới tạo ra được các trang thiết bị thô sơ (so với đối tượng nghiên cứu) để bắt đầu tìm hiểu thế giới quanh mình. Đòi hỏi phải có câu trả lời liền, ngay và lập tức (^^) là vô lý, mà vì không lấy được câu trả lời liền, ngay & lập tức  - vin vào cớ còn quá nhiều điều khoa học chưa biết - thì phải chấp nhận một câu chuyện siêu nhiên thiếu cơ sở lại càng vô lý hơn. Câu trả lời thành thật nhất vẫn là: chúng ta chưa biết, nhưng dựa vào những bằng chứng hiện có, học thuyết abc (thuyết tương đối, thuyết tế bào, thuyết vi trùng, thuyết tiến hóa) là lời giải thích hợp lý nhất cho hiện tượng xyz..

Read More

Phôi Học & Tiến Hóa

Qua loạt bài Tổng hợp về Haeckel

Phân tích so sánh nổi tiếng của Haeckel đc tạo thành từ những hình ảnh phôi ruồi giấm Drosophila cho thấy sự biểu hiện của gen trong quá trình phát triển phôi. Bức ảnh khảm này gồm 4,000 mảnh lấy từ kho dữ liệu 38,000 hình. NGuồn: Pavel Tomancak / MPI of Molecular Cell Biology and Genetics

VỀ PHÔI THAI & QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN

Các bạn nhìn LƯỚT QUA các hình phôi sau, cho biết con nào là con ngựa 6 tuần tuổi, con mèo 3 tuần tuổi, con người 7 tuần tuổi, con bò 6 tuần tuổi?

Sau khi đã đoán xong, bạn hãy kiểm tra câu trả lời ở đây. Mách nhỏ: đừng nhìn đầu đuôi mắt mũi, vì giai đoạn này gần giống nhau hết (vâng, người cũng có đuôi). Hãy nhìn vào CHI, đếm số 'ngón'.

Sau đó các bạn hãy nói cho tôi biết, lần này cho phép các bạn nhìn kỹ, cái nào mới là con người:

E.

F.

G.

Xin trả lời thật những gì bạn thấy, đừng cố suy nghĩ để 'đối phó chiến thuật' của tôi, bởi vì thật sự có một con người trong đây.

Nếu bạn có cùng suy nghĩ với tôi lúc mới nhìn bọn này, thì hình E nhìn giống con người ở hình D trên quá, hình G còn hoàn hảo hơn, còn hình F giống con ngựa.
*
*
*
*
*
*
*
*

Rất tiếc phải nói với bạn (mà nếu các bạn có nghĩ tới chiến thuật của tôi, thì chắc cũng biết rồi ;) ) F chính là con người (6 tuần tuổi, sự khác biệt 1 tuần tuổi với hình trên cũng lớn nhỉ?). E là cá heo, còn G, là một con … dơi, khó đoán nhỉ, ngay cả với hình ảnh chính diện của em nó:

Nguồn: trang web chuyên nghiên cứu về phôi của trường đại học New South Wales. Đây là một con dơi ở giai đoạn 16 – 50 ngày sau thụ tinh (dpc).

Bình luận: đem cái này đưa cho các bà bầu 7 tuần, bảo 'giai đoạn này con chị sẽ trông giống thế này (trông giống thế này chứ không phải con này nhé)', thế nào cũng có người khóc vì hạnh phúc. Cái nét 'người' của nó thật sự ấn tượng. Chỉ lùi lại 6 ngày thôi, ở giai đoạn 14, nó liền trở nên giống con ngựa và con người ở hình F. Các phôi được chuẩn bị theo truyền thống của Haeckel: phôi sạch, loại bỏ nhau & noãn hoàng, chỉ tập trung vào bản thân các phôi.

Dù những phôi thai này được chụp ở các độ tuổi khác nhau, nhưng không thể không làm thế vì thời gian mang thai/ấp trứng/chờ nở của các động vật có xương sống rất khác nhau nên việc chụp ảnh tại các thời điểm khác nhau khi các sinh vật ở cùng một giai đoạn là rất hợp lí. Giai đoạn nào? Giai đoạn đó là giai đoạn “mầm chi – limb bud”

“Cách động vật tạo ra các chi phức tạp & câu trả lời tùy vào từng loại động vật. Nhiều loài côn trùng & ếch trải qua một giai đoạn ấu trùng mà, dưới dạng sâu hay nòng nọc, chúng không có chân. Sau đó, chúng trải qua giai đoạn gọi là biến thái metamorphosis và cánh bướm hay chân ếch phát triển. Chim & thú hình thành chi trực tiếp & sớm, khi phôi chỉ dài khoảng ¼ inch (hay 0.64 cm). Các tế bào ở 4 địa điểm cụ thể trên cơ thể bắt đầu phân chia nhanh hơn các tế bào lân cận. Các tế bào mới hình thành những khối nhỏ gọi là mầm chi mọc ra từ cơ thể. [...Từ đó nhờ các tín hiệu hóa học, tế bào phân chia và hình thành hình dáng, các ngón rồi sau đó là xương, cơ & móng vuốt..., vâng, ngón có trước xương chi ;)...]”

    

              Các bạn - ở thời kì đỉnh cao nhất của khoa học con người - với những hình ảnh màu chụp rõ, hiện đại vẫn gặp khó khăn trong việc xem xét 'ai là ai', thì hãy nghĩ đến những trở ngại & hạn chế thời của Haeckel và thông cảm hơn cho những sai lầm và hiểu lầm của thế kỉ 19, và đừng lặp lại nó ở thế kỉ 21. Xin đừng đi khắp nơi bảo “Haeckel là lừa đảo”. Những người chống tiến hóa (NCTH) thường vin vào những hình vẽ chưa hoàn toàn chính xác của Haeckel để làm cho mọi người nghĩ rằng không hề có điểm tương đồng nào cả hay mối quan hệ tiến hóa không hề biểu hiện ở giai đoạn phôi, điều đó - chính mắt bạn thấy – mới là không đúng sự thật, cố tình lừa gạt người đọc. Cũng như giờ có người làm giả một bộ xương khủng long, điều đó bị phát giác thì không có nghĩa là khủng long chưng từng tung hoành trên trái đất này. Haeckel không phải là nhà phôi học duy nhất, phôi học và sinh học so sánh cùng những bằng chứng tiến hóa từ 2 ngành này không hề sinh ravà chết đi cùng ông. Cơ sở để kiểm tra tính đúng đắn của một học thuyết là những suy đoán được rút ra từ nó phải đúng, những bằng chứng của nó phải thuyết phục chứ không liên quan gì đến quan niệm/ đời tư hay đạo đức của những nhân vật liên quan hay cách diễn giải của nó gây nên vấn đề gì. 2 suy đoán căn bản của thuyết tiến hóa là: 1. Vì có cùng một tổ tiên, mọi sinh vật trên Trái Đất sẽ có chung nhiều đặc điểm. 2. Vì phải thích nghi với những môi trường sống khác nhau, mỗi loài sẽ có những đặc điểm riêng. Ở các tập trước của loạt bài Haeckel, tôi đã cho thấy trong phôi học, cả hai dự đoán trên đều đúng.

             Chỉ có một điểm mà nếu NCTH và bạn đọc nhìn nhận thì tôi đã không phải viết dài dòng như thế: Bằng chứng cho tiến hóa KHÔNG phải hình vẽ Haeckel mà là thực tế về sự tương đồng của các phôi thai.

 

        Trên EvoLit có câu trích dẫn nổi tiếng của một nhà tiến hóa hữu thần (ông này tin vào Chúa) : “Không gì trong sinh học có ý nghĩa trừ khi có ánh sáng của tiến hóa” - Theodosius Dobzhansky , là tựa đề của một bài phát biểu của ông với Hiệp Hội Các Giáo Viên Sinh Học Hoa Kỳ. Dù câu này có phần hơi tuyệt đối hóa, vốn là một điều không nên, ý của nó là tiến hóa làm sáng tỏ những lĩnh vực khác, những câu hỏi “vì sao”. 

          Dĩ nhiên môn sinh học hay tất cả các dạng tiền thân của nó đã đi hầu hết chiều dài của mình mà không cần đến tiến hóa và rất nhiều câu hỏi đã được trả lời, nhưng, như Dawkins viết, không có tiến hóa, sinh học chỉ là “tập hợp những dữ kiện lộn xộn” ("biology is a collection of miscellaneous facts"), chúng ta biết những sự thật, nhưng chúng ta không hiểu sâu tại sao. “Khủng long lần đầu xuất hiện vào kỷ Đệ tam”, nhưng vì sao ngay đó mà không phải sớm hơn? “Hóa thạch trải dài quá các tầng địa lý từ dạng đơn giản đến phức tạp dần lên”, tại sao lại có điều này, tại sao không thể tìm thấy hóa thạch gà thời Cambri? “Người có gen tạo đuôi, gà có gen tạo răng, cá heo có gen tạo chân” tại sao những sinh vật này lại có gen mã hóa những bộ phận chúng không có? “Người có chung 98% ADN với tinh tinh” và 50% ADN với chuối (chưa kiểm chứng :P), vì sao?... và rất nhiều câu hỏi khác.  

Thì câu này cũng suy ngược lại là, mỗi lĩnh vực của sinh học đều góp một phần giúp ta hiểu hơn về tiến hóa.

Để đọc kỹ hơn về bằng chứng tiến hóa trong phôi, xin xem lại P5 của chùm bài Haeckel

                                                                              *** 
 

         Để kết chùm bài về hình vẽ phôi Haeckel, tôi phải nói với các bạn điều này: trong thời kì bùng nổ thông tin trên internet ngày nay, dù các thông tin đến tay bạn dễ dàng hơn, việc chọn lọc cũng khó khăn hơn bao giờ hết vì đăng tải tin tức khoa học không còn là đặc quyền của những nhà KH, viện nghiên cứu, trường lớp có uy tín mà là của bất kì ai. Các bạn có biết thế nào là thông tin đúng/sai? Rất khó, người bình dân chỉ dựa vào cái “mẫu”: “trông/nghe nó có vẻ khoa học”. Những người tự gọi mình là “lề trái” hôm nay không còn chửi bới & nhạo báng khoa học chính thống, họ đủ thông minh để nhận ra cái uy tín tuyệt vời của KH và ngày nay, họ đã đi một nước cờ cực kì sáng suốt: đội lốt KH.

        Họ sẽ mặc lên mình bộ áo blouse trắng, gửi người đến các viện nghiên cứu 'xịn' học tập cốt để lấy những bằng cấp hoành tráng và sau đó dẹp chúng đi, không nghiên cứu gì nữa mà tập trung vào dùng uy tín từ những bằng cấp ấy mà 'phổ cập' những kiến thức chưa qua bình duyệt ở những ấn phẩm/cơ quan có chuyên môn. Lưu ý, bình duyệt (peer-review), chứ không phải kiểm duyệt (censorship), trong đó một hội đồng toàn những chuyên gia đầu ngành sẽ xem xét tính khoa học, hợp lí & chính xác của một công trình. “Tuy một cơ chế bình duyệt như thế không phải hoàn toàn vô tư và hoàn hảo, nhưng nó là một cơ chế tốt nhất hiện nay mà giới khoa học đều công nhận.” (Đọc thêm về bài báo KH). 

        Vâng, và để đối phó với những chỉ trích này, họ sẽ tự lập ra những tờ báo trông y chang một tờ báo khoa học (dạng thức của báo KH rất dễ nhái, vì nó có chuẩn rõ ràng) để duyệt qua các bài ấy, dù chúng có thể chứa đầy những lỗi kiến thức, logic và những điều sai lạc mà những nhà KH đàng hoàng thường vạch trần. Nhưng với khả năng mọc lên như nấm sau mưa của chúng, ai mà phê bình hết cho nổi. Hậu quả là chúng ta đang có một thị trường thông tin thượng vàng hạ cám, mà phân biệt chẳng dễ dàng như trứng tươi trứng ung.

        Vậy, bạn cần làm gì? Bạn cần chọn lọc các nguồn tin. Đọc báo mạng, bạn chỉ nên đọc trang của các tờ báo có trụ sở nổi tiếng ở Việt Nam, VD như báo Thanh Niên. Mặc dù nội dung của nó có thể không hoàn toàn 'sạch' hết cả, nhưng cũng còn đỡ hơn là những tờ báo không gốc gác, không có gì bảo đảm về độ chính xác của thông tin. Hạn chế đọc các bài báo về “KH kì bí”, đọc cho vui thì cứ đọc, nhưng đừng tin vội, cho đến khi nào những điều đó đã được KH chính thống kiểm chứng và xác nhận. Ngây thơ lắm nếu nghĩ rằng môi trường KH không hề có chút bụi bẩn hay những mảng tối, những sự thật đáng buồn, và những cạnh tranh không lành mạnh... nhưng ít nhất những gì chúng ta thấy/học cũng đã phải trải qua những qui trình kiểm tra với những tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất trong lịch sử và nếu chúng ta không tin KH thì khó có thể tin cái gì khác. Vâng, có thể có nhiều cái đúng mà KH chưa có khả năng kiểm chứng được, nhưng các bạn cũng thấy trong một môi trường mơ hồ thế thì những thứ điên khùng mà thiên hạ chế ra có thể len lỏi vào dễ dàng như thế nào, vì thế sẽ là dại dột lắm nếu ai nói gì cũng tin.

         Có thể các bạn sẽ bị tụt hậu trong những buổi 8, các cuộc 'ăn khoai mì bàn chuyện chính trị' trong lớp, nhưng thà ta biết ít mà cái ít ấy nó đúng còn hơn chất vào đầu toàn những 'bí ẩn' thật ra toàn 'ý bẩn'. Chúc các bạn may mắn trên con đường khám phá thế giới:). 

Thân ái,

EvoLit

Cập nhật 19/07/2014: Một blogger người Ả Rập đã đăng tải 1 tấm ảnh về một phôi thai thỏ đã phát triển gần đầy đủ và hàng chục ngàn netizen Ả Rập khác đã chuyền tay nhau tấm ảnh này với thông điệp chống ... nạo phá thai, một lần nữa cho thấy sự giống nhau khách quan không thể phủ nhận giữa động vật có xương sống trong giai đoạn sớm
Cập nhật 31/5/2016: sửa ảnh lỗi

Read More

Biết thì thưa thốt: Kiến thức 'kinh hoàng' của một số người chống tiến hóa!

                 Đọc qua hai bài trong chùm "Những lỗ hổng", chắc các bạn cũng phải bất ngờ vì những lỗ hổng khổng lồ trong kiến thức của một người thích đá chéo sân, không làm khoa học mà hùng hồn tuyên bố có thể đánh đổ một trong những học thuyết quan trọng nhất của khoa học nói chung và là trung tâm kết nối tất cả các phân ngành sinh học nói riêng (theo sách Campell's Biology, cuốn sách sinh học hàng đầu thế giới). Rất tiếc phải nói rằng, ông Tiến không phải là một 'dũng sĩ muốn diệt (nhưng lại kém) tiến hóa' đơn độc, trong và ngoài nước chắc cũng không ít người như ông, đang cố gắng tuyên truyền, đăng những bài viết nhảm nhí của ông khắp nơi, len lỏi khắp các diễn đàn và blog và làm quá nhiều người xuôi xuôi hoặc hùa theo. Sau đây xin trình bày một số “tuyên bố/câu hỏi” của những người đáng lý ra nên “dựa cột mà nghe”, mà những ai hiểu biết khoa học chút chút sẽ thấy cười ra nước mắt:

1. Bài viết “Tớ hỏi tý về thuyết tiến hóa của Darwin” từ năm 2004, đăng lại từ báo nào đấy, bạn trên diễn đàn hn-ams đăng lại từ đâu thì không biết.

a)“Theo Darwin thì thế giới hữu cơ được hình thành từ vật chất vô cơ, các chất vô cơ ngẫu nhiên kết hợp với nhau thành các hợp chất hoá học mới rồi đến phân tử hữu cơ có chứa 4 nguyên tố C,H,O,N – phân tử protêin đầu tiên.”

               Vâng, Darwin là nhà hóa học cơ đấy. 1. Chất hữu cơ hình thành từ chất vô cơ không phải điều Darwin khẳng định, sau thí nghiệm năm 1828 tổng hợp urea của Friedrich Wöhler “mà không cần đến con mèo hay lạc đà nào” điều đó đã là khoa học thường thức, Darwin biết nhưng không thể nói là theo Darwin, tôi cũng biết điều đó, không thể nói là theo tôi được. 2. Hợp chất hóa học bao gồm cả hợp chất hữu cơ và vô cơ, không phải vô cơ => hóa học => hữu cơ mà phải nói là các nguyên tố tạo thành chất vô cơ và hữu cơ, và cũng không hề có chuyện ngẫu nhiên ở đây, có thể hỏi bất cứ học sinh lớp 8 nào, việc kết hợp tạo thành chất tuân theo các qui tắc hóa học nghiêm ngặt. 3. Protein là chất hữu cơ có chứa 4 nguyên tố C,H,O,N? => Chưa nói đến sinh, xét về kiến thức hóa có thể tuyên án dựa cột ngay từ đây, nhưng vì chúng ta đang nhặt sạn, cùng cố gắng đi tiếp.

              “Cứ ước tính ( khá lỏng ) rằng toàn bộ vũ trụ chứa 10^80 nguyên tử, số tương tác giữa các nguyên tử trong một giây cho một nguyên tử là 10^12 (một nghìn tỉ tương tác trong một giây) và tuổi của vũ trụ là 10^18 giây ( tương đương 30 tỉ năm, trong khi đa số các nhà thiên văn học cho rằng con số đó khoảng 15 tỉ năm ). Vậy tổng số các phản ứng có thể xảy ra kể từ khi vũ trụ ra đời, trong toàn bộ vũ trụ là 10^110.” => Vâng, hễ nguyên tử tương tác với nhau thì thành một phản ứng => dựa cột.

              “Bây giờ hãy bắt đầu với một có thể sống đơn giản nhất, cơ thể đơn bào hay tế bào vi khuẩn.” => Vi khuẩn là dạng sống đơn giản nhất NGÀY NAY, nhưng không phải là dạng sống đơn giản nhất có thể hay từng xuất hiện. Lí do Darwin luôn nói rằng ông tránh dùng từ cao thấp, là vì không hề có chuyện một sinh vật tiến hóa cao hơn một sinh vật khác (điều này chắc lạ lắm đối với những người chống đối!), tất cả mọi loài sinh vật hiện tại đang sống đều đã trải qua 3.8 tỉ năm tiến hóa. Vi khuẩn có thể vẫn đơn bào, vẫn sinh sản phân đôi, vẫn là thứ gần nhất với tổ tiên chung của tất cả sinh vật theo thuyết tiến hóa nhưng không có nghĩa là nó giống y như tế bào đầu tiên 3.8 tỉ năm trước! Cũng như sau 4000 năm ta vẫn là người Việt, nhưng cuộc sống của chúng ta đã thay đổi nhiều lắm, có nhiều thứ mới lắm khác xa với những người từ thời đầu lập quốc, vi khuẩn đã tiến hóa rất nhiều cơ chế phân tử cực kỳ phức tạp & tinh vi để phục vụ sinh tồn và sinh sản => ngành y vẫn đang đau đầu chiến đấu hàng ngày hàng giờ với những sinh vật nhỏ bé này. Không có lý do gì bắt buộc sự sống phải bắt đầu với tiêu chuẩn “đơn giản” của ngày hôm nay 
 =>những tính toán còn lại về xác suất một con vi khuẩn HIỆN ĐẠI tình lình xuất hiện từ một mớ protein vô sinh không có ý nghĩa.
 

            Tiến hóa thực ra chẳng can dự đến vấn đề này, vì tất cả những gì tác giả viết nãy giờ từ trên xuống dưới là THUYẾT VÔ SINH – Abiogenesis - Thuyết giải thích sự xuất hiện của tế bào đầu tiên trên Trái Đất, tiến hóa, như đã được lặp đi lặp lại trên EvoLit là viết tiếp câu chuyện sự sống đã biến đổi như thế nào từ khi nó xuất hiện, dù nó có đến từ chỗ quái nào đi chăng nữa! Dù SGK ở Việt Nam có gọi Abiogenesis là tiến hóa hóa học, nhưng thực ra nó không phải một phần chính th ức của tiến hóa, càng không liên quan gì đến Darwin. Dù sao thì chủ đề này cũng rất hay nên EvoLit đã dịch một video của một nhà khoa học với username CDK007 trên Youtube, các bạn nếu quan tâm mời vào xem, và sẽ thấy Abiogenesis thật ra chẳng phải không tưởng.

=>Tới đây thì đã có thể thấy tác giả thực sự không hề có một chút xíu ý niệm nào về cả hóa và sinh, cả bản chất của thuyết tiến hóa. Kỳ lạ làm sao chuyện một người có thể viết một bài không liên quan gì tới tiến hóa mà vẫn hạ được uy tín của tiến hóa! Không còn gì để nói ở phần này nữa. Tuy nhiên, phần sau tác giả nói về ADN, đó là một chủ đề thường được nêu ra của phe chống tiến hóa, với lại nó cũng ngắn nên mình chăm sóc luôn.

b)Về ADN:”Ta tập trung vào một khía cạnh khác khi nói đến cấu trúc sống này. Một chuỗI đơn AND là một đạI polymer gồm hơn một tỉ phân tử. Khoảng một phần bà ( 333 triệu ) số phân tử trong đó được chương trình hoá bằng 1 trong 4 bazơ chứa nitơ.“ 1. Một ADN là một phân tử. 2. Toàn ADN đều tạo thành từ các nucleotide, toàn bộ nucleotide đều chứa ba-zơ ni-tơ chứ không phải 1/3. Chỉ có một cách cứu vãn tác giả trong câu này là ba-zơ ni-tơ là 1/3 thành phần của của một nucleotid nhưng vì 2/3 thành phần còn lại (gốc phosphate & đường) đều giống nhau cho cả 4 loại nucleotid, bốn loại ba-zơ ni-tơ tạo nên 4 loại nucleotid. Tuy nhiên, Không ai hiểu biết về di truyền mà lại đi tách 3 thành phần của một nucleotid thành 3 phân tử cả!=> dựa cột

“Vấn đề là ở chỗ, theo logic của thuyết tiến hoá, mỗI loài cần có một cấu trúc AND riêng (vì thế loài này khác loài kia), vậy vớI 122*1014 dạng cấu trúc AND còn tồn tạI đến nay, tổng số loài sinh vật hiện có đến hôm nay cũng phảI tương đương là 122*1014. Song theo ước tính của các nhà tiến hoá luận, tổng số loài trên trái đất kẻ từ khi sự sống xuất hiện đến nay chỉ đạt con số khiêm tốn từ 2 đến 3 triệu loài, cả mấy tỉ lần nhỏ hơn số loài cần có.” 
 

1.Mỗi loài không cần 100% ADN riêng, nói như thế là dốt di truyền, con người và tinh tinh giống nhau tới khoảng 98%, cái làm nên sự khác biệt giữa hai người anh em: một ru rú ở Châu Phi và một thay đổi cả thế giới chỉ là 2% chủ yếu nằm ở các gene điều hòa.

2. Ngớ ra một lúc không biết nói gì với tính toán & lý luận kiểu này, cũng như là cái sự hoặc dốt nát, hoặc dối trá trắng trợn.

_2,3 triệu loài là các loài đã được phát hiện (đa số vẫn chưa được phát hiện, ước tính là từ 5-100 triệu!!) chứ không phải là số lượng loài đã từng sống, con số đó khủng hơn nhiều: 1-4 tỉ (nguồn).

_Khủng khiếp hơn ở chỗ tác giả coi 1 ADN tương ứng với 1 loài. 1 sợi ADN cuộn với protein thành một nhiễm sắc thể, con người có đến 46 sợi ADN như thế, còn dương xỉ thì 240 (nguồn)!

_Tính số ADN có thể có rồi bảo tất cả phải được tạo ra hết để 1/1 tỷ trong số đó sống sót tới ngày nay để cho mỗi sợi phải tạo ra 1 loài nếu không đủ số loài thì tiến hóa là sai => Dựa cột cho trình độ lý luận.

Tác giảKagen McLeod

“AND là sản phẩm của quá trình kết hợp ngẫu nhiên các nguyên tố trong thiên nhiên hay do “Ai Đó” sang tạo nên theo một thiết kế định sẵn?”

Trích một số người chống tiến hóa khác:

“Không có gì trong vũ trụ thì làm sao tiến hóa được cái gì,chẳng hạn muốn nấu cơm phải có gạo.”

“trí óc của con người có thể thấu đáo được mọi sự sao? nếu bạn nói các nguyên tố cơ bản tạo ra sự sống vậy các nguyên tố từ đâu mà có.? có phải học thuyết tiến hóa đúng với tất cả mọi loài? tất cả mọi sự chả phải tuân theo quy luật của vũ trụ sao? vậy quy luật đó ở đâu mà có.? không lẽ tự nhiên có quy luật. ?thử hỏi sự sống là: 1 quy luật tự nhiên hay là sự sắp đặt của tạo hóa.? kết luận: không có lửa sao có khói.”

       Ý thật ra chỉ muốn nói rằng: không thể nào khác được, chắc chắn phải có một đấng Tạo hóa nào đấy bằng không thì chúng mày giải thích thế nào?

        Đừng nói là tất cả lý luận và tính toán từ đâù tới cuối thể hiện trình độ kém cỏi, dù tác giả có đúng và tiến hóa có sai, ý nghĩa duy nhất của điều đó là chúng ta không có học thuyết khoa học nào đủ sức giải thích hết tất cả dữ kiện hiện có và chúng ta cần nghiên cứu thêm. Khoa học non trẻ, sức người có hạn, nghiên cứu vũ trụ vĩ đại đòi hỏi thời gian và đầu tư, đòi có câu trả lời ngay cho tất cả mọi thứ nếu không thì phải chấp nhận giáo điều siêu nhiên của một tôn giáo/đức tin nào đó là vô lý và bất cứ câu trả lời nào khác ngoài một câu đầy can đảm: “Chúng tôi chưa biết!” đều là không trung thực.

2)Trích từ phản hôì bài Những lỗ hổng của Chu Tất Tiến trên hoalaivn.wordpress.com: ”2,Mutation chỉ là trao đổi gen chứ không làm tăng thêm gen được.Ma theo tiến hóa thì từ 1 gen làm sao lên nhiều gen được.”

            Dựa cột ngay và luôn cho môn sinh học lớp 9. Mutation: Đột biến mà “chỉ trao đổi gen”?? Đột biến là biến đổi trong vật chất di truyền ở cấp độ phân tử (gen, thêm, mất thay thế cặp nucleotid) hay tế bào (nhiễm sắc thể (NST)). Đột biến gen sẽ làm thay đổi protein tương ứng, ngoại trừ đó là đột biến đồng nghĩa, còn không đều là ảnh hưởng rất lớn đến protein, số gen đúng là không tăng, nhưng tính trạng có thể sẽ khác rất nhiều, và nhiêu đó cũng là nguyên liệu tiến hóa rồi. Đột biến NST gồm đột biến cấu trúc và số lượng: dị bội, đa bội + mất, thêm, đảo, chuyển, đoạn NST... một đoạn ADN dài bị biến đổi tương ứng. Nếu hiện tượng lặp đoạn xảy ra và sau đó xuất hiện đột biến gen, chẳng phải đã có thêm gen mới sao?

3)Sao chúng ta không thấy con khỉ tiến hóa thành con người mà thành một con vượn già và chết đi,mà chết rồi sao tiến hóa được nưa.

         Trong “thớt” bình luận bạn này chửi người khác bằng những lời lẽ rất thậm tệ là ngu, dốt; tuy nhiên chỉ một câu này thôi là chúng ta có thể thấy bạn này "không dốt" cỡ nào: không nắm được tiến hóa là nhờ quá trình chọn lọc các biến dị di truyền, phải trải qua nhiều thế hệ.
 

4)Rồi con người sẽ tiến hóa thành con gì?

Tiến hóa không bắt buộc một loài phải biến thành loài mới, chỉ cần nó thích nghi được vơí môi trường của mình. Cái này cũng một phần giống ngộ nhận về hóa thạch sống. Theo cá nhân tôi nghĩ rằng với khả năng tạo ra các dụng cụ của mình, con người sẽ có ít biến đổi về thể chất, ngoại trừ việc có thể khả năng miễn dịch tăng lên. Muốn nghe ý kiến chuyên gia thì có thể theo link sau của NationalGeographic dự đoán 4 hướng chính: 1. không tiến hóa nữa, 2. tiến hóa tăng miễn dịch và vẻ đẹp, 3.Dùng công nghệ để đạt được sự bất tử. 4.Tiến hóa khi chuyển đến những thuộc địa ngoài trái đất.

 

          Mỗi lần bước vào một trang của những người chống tiến hóa, tôi thường bị tim đập, tay run. Không phải tôi sợ, ừ mà có lẽ tôi sợ thật, vì phải nhìn thấy bao nhiêu lời nói dối trơ trẽn, bao nhiêu người kiến thức thì lùn mà tự tin thì quá cao, đưa ra những tuyên bố trống không không một mảnh bằng chứng che thân, vì tôi không biết sẽ phải đối mặt với những trá ngụy gì mới... tất cả những điều đó rất là nhức não và mệt tim, vì giận những kẻ vô tình hay cố ý đầu độc người đọc bằng những thông tin sai lạc, và cũng buồn sao người ta dễ bị thuyết phục đến thế, sao tình yêu sinh học – môn khoa học tuyệt đẹp – của bàn dân không đủ nhiều để người ta thử tìm hiểu lại xem những lời lăng mạ kia có đúng không? 

 

            Khi nói những người ở trên dốt và tuyên án họ phải 'dựa cột mà nghe', điều đó không có nghĩa là tôi không dốt - Không ai có thể biết hết mọi thứ trên đời, ai cũng 'dốt' mặt nào đó. Tôi cũng chỉ là một kẻ không chuyên, chỉ giỏi google để học thêm và kiếm chứng những gì tôi nghe, tôi nói thôi. Bạn không cần phải là chuyên gia đầu ngành mới có quyền ý kiến, tự do ngôn luận cho người ta quyền phát biểu, chân lý khoa học không dành riêng cho các vĩ nhân, sự thật khoa học được nói ra từ miệng một người bị coi là mạt hạng cũng không khiến nó bớt phần chân thật. Nhưng ít ra, khi muốn viết tuyên truyền về một cái gì đó, khi khẳng định mình biết một 'sự thật' hết hồn nào đó, mạnh miệng nói rằng mình có thể xé toạc một học thuyết nào đó... người ta sẽ trông đợi ở người đó một kiến thức tương đối, một sự đầu tư đáng kể, một vốn hiểu biết quá trình độ cấp 3, chứ không phải những câu chữ nghe có vẻ nguy hiểm nhưng chỉ nghĩ một chút, tra cứu một chút là hố ngay.

           Nhưng, nếu chỉ cần một chút kiến thức – một người chỉ có trình độ sinh học đại cương ở đại học như tôi cũng có thể dễ dàng vạch trần những kẻ này, tại sao lại có ít tiếng nói phản ứng thích đáng để nhiều người bị kéo vào ngộ nhận thế? Bởi vì, khi xây dựng EvoLit tôi thấm thía rằng, làm việc nghiêm túc rất mất thời gian và công sức, người có trách nhiệm với những lời mình viết phải suy nghĩ & nghiên cứu rất kỹ trước mỗi bài mà phần lớn người có trình độ đều rất bận làm những việc hữu ích hơn là phát tán những bài viết nhảm. Còn một lý do nữa mà một bạn từng nêu:

“M không tranh luận với bạn, vì m biết rất nhiều người như bạn rồi, thích chỉ trích và muốn áp đặt suy nghĩ của m lên người khác, tranh luận sẽ không có ích gì vì bạn đã mặc định những gì bạn biết là đúng.”

          Đúng là những kẻ 'học ít chém nhiều' thì không dễ gì nhét thêm tí kiến thức nào vào đầu, nhưng không vì thế mà chúng ta để yên, vì như con bệnh (so thế hơi thiệt cho người bênh), không chữa được cho họ nhưng không kiểm soát thì họ sẽ lây cái bệnh của mình cho người khác. Bài của họ vẫn ở đó, nếu chúng không bị thách thức thì những người cả tin vẫn dễ nghe theo, và vì thế việc phổ biến khoa học của chúng ta thất bại. Tôi không thể nào tìm và trả lời hết từng cái trong số bao nhiêu những cái “sự thật”, những cái “bí mật không ngờ”… đã được lan kha khắp internet như nấm sau mưa, nhưng mỗi khi tôi bắt gặp sẽ không bỏ qua và chính yếu là tôi sẽ xây dựng EvoLit thành một weblog uy tín để mọi người đều có thể đọc, có thể thấy đâu mới là “Sự thật về thuyết tiến hóa Darwin”. 

            Tranh luận với những thực sự không biết mình đang nói gì này, trích lời Scott D. Weitzenhoffer, " ...cũng giống như thử đánh cờ với một con bồ câu; nó đá đổ các quân cờ, ỉa lên bàn rồi bay về tổ huênh hoang là nó thắng." Vâng, tôi sẽ còn phải nhức não đánh cờ với bồ câu dài dài, nhưng nhìn trang web đạt được gần 3000 lượt xem, các bài viết được các bạn nhắc đến làm cơ sở tranh luận, mình cảm thấy rất xứng đáng! Vì khoa học, vì môn sinh, vì tiến hóa tôi yêu, bồ câu ơi, bơi hết vào đây :)) !

Read More

TIẾN HÓA ĐỒNG QUY - Khi 'người dưng' giống nhau hơn anh em ruột! p2

Một bài dịch (và thêm mắm dặm muối) từ blog Quantum Biologist


_Từ hang thỏ đến hầm trú hạt nhân, đất là một nơi trốn tuyệt vời: được bảo vệ bởi một bong-ke có nhiệt độ ổn định với xung quanh là một biển đất đá, gốc rễ (đến các ca sĩ nhạc rap cũng underground!). Tuy nhiên, đào hầm là một chuyện, khi thực sự SỐNG, dành trọn đời bơi & làm thợ đào toàn thời gian trong đất thì bạn thực ra chỉ có 3 mô hình chính, ba con đường tiến hóa: Mô hình chũi, mô hình giun hay mô hình vương quốc như kiến/mối. Xét Việc cùng "độn thổ" đã đẩy nhiều sinh vật vốn 'chẳng máu mủ gì' đến chỗ chẳng những trông giống nhau mà lối sống cũng y nhau:

A/MÔ HÌNH CHŨI:  Các bạn thử nghĩ đến cái khó của việc sống dưới đất. Bạn không được quá bự, không thì đào mệt xỉu! Nếu sống dưới đất thì bạn sẽ không muốn có đôi mắt to long lanh như truyện tranh vì cũng chẳng thấy gì chỉ tổ hốt bụi vào. Cái bạn muốn sẽ là khứu & xúc giác 'siêu quần', bạn sẽ dùng nó để tìm đồ ăn qua các tín hiệu hóa học và xúc giác. Và đây, đây sẽ là chân dung lí tưởng của bạn:

Nhỏ gọn, thân hình như cái nêm, tai và mắt bị bịt kín, cặp móng mạnh mẽ, 22 xúc tu thịt với độ nhạy cảm vào bậc nhất trong giới động vật. Con chuột chũi mũi sao Bắc Mỹ (star-nosed mole) này là vận động viên cự phách: chúng có thể bơi ếch qua lòng đất, nhưng bắt mồi dưới nước cũng rất khá. Nó có bà con với loài thú có vú cổ đại nhất, con chuột chù (tôi có nói cả hai đều không phải chuột chưa nhỉ?). Nhưng nhờ vào sức mạnh của tiến hóa đồng quy, bạn không nhất thiết phải là bà con với chũi thì mới làm chũi được!

chuột chũi chưa có nhau thai

•  Cùng kiểu, nhưng còn biệt hóa dữ dội hơn: đôi mắt của con chuột chũi chưa có nhau thai (marsupial mole) đã hoàn toàn mất, chỉ còn là 2 thủy tinh thể dưới lớp da, còn tai chỉ còn là 2 cái lỗ dưới lớp lông (không còn mắt cũng tốt, tai kiểu đó thì làm sao đeo kính đọc báo được!). Các đốt sống cổ đã gộp vào nhau khiến đầu nó thành một mũi thuyền rắn rỏi. Túi của nó hướng ra phía sau nên con nó không lãnh một đống cát vào mặt khi nó đào hầm. 

Chuột chũi vàng

• Không thuộc bộ Insectivora (ăn côn trùng, như chuột chũi 'chính hãng') cũng không thuộc bộ Marsupialia (chưa có nhau thai), chuột chũi vàng châu Phi thuộc phân bộ kì cục một cách kì diệu, Afrotheria - tức là bà con xa của ... VOI! (Và nó chưa phải là kẻ máu mủ khốn khổ duy nhất mà nếu một ngày đến gõ cửa nhận người thân thì bác voi nhà ta, vô tình một cách dễ thông cảm, sẽ đạp ra mà mắng "Thấy sang bắt quàng làm họ!", hãy nhìn bức ảnh đại gia đình này). 

•  Vâng, thiên hạ loạn cả rồi, cả tatu cũng biến thành chuột chũi! Con ta tu này có cái tên cực kỳ mạnh mẽ là Pink Fairy Armadillo, đến từ châu Mỹ.Tấm giáp của nó không chỉ bảo vệ nó khỏi kẻ săn mồi mà còn khỏi bị biển cát nó bơi qua xát cho lòi thịt. Ngoài ra nó còn có giáp 'cửa hậu' để đề phòng bị cạp vào đít khi đang chạy trốn.



Tatu Cô tiên Hồng !!??



Chuột chũi trần trụi

• Cuối cùng lại là một 'dân châu Phi' không kém phần kì lạ, là một con chuột (oh yeah! Cuối cùng cũng có một con thật sự là chuột!) đã mất hết màu trên da, mọc răng ngoài môi - để đừng xơi một họng toàn đất khi dùng răng đào hầm - và sống kiểu như mối (chỉ một con chúa đẻ, một vài con đực thụ tinh và đám vô sinh còn lại làm chuột thợ), một động vật không còn biết đau, vốn hằng nhiệt nhưng đã mất khả năng điều chỉnh nhiệt độ và vì thế biến nhiệt...Đó là nói vắn tắt vài điểm độc nhất về chuột chũi Đông Phi, có cái tên tiếng Anh mỹ miều là Naked Mole Rat.

 B/MÔ HÌNH GIUN:

• Còn những loài biến nhiệt thứ thiệt thì sao? Khi ‘độn thổ’, chúng thường theo phong cách ‘giun đất’: thay vì đào, chúng luồn lách qua đất tơi và cát. Chúng đủ trơn láng để lướt qua đất, nhưng lại có những nếp gấp tròn và vẩy – giúp cho chúng có đủ ma sát để đẩy cơ thể tròn ủm qua địa tầng.
  
  Con giun kìa, đúng không?? Không, lưỡng cư đấy! Nó là một con thuộc bộ trong tiếng Việt gọi là bộ không chân(Caecilian), một bà con xa ít người biết đến của kỳ giông. Người ta từng tưởng chúng mù (chữ "Caecus"), nhưng đôi mắt sơ khai của chúng ít nhất cũng có thể cảm nhận được ánh sáng. Tất cả các loài trong bộ, trừ 1 ngoại lệ, thì đều có phổi và xương và tất cả những đặc điểm thường thấy ở lưỡng cư, trừ chi. Con caecilian nhỏ thế này thì ăn mối còn những con lớn cỡ con rắn thì có thể ăn cả giun "chính hãng".
  
  
  Sẵn nói về rắn, chắc chúng nhanh chân lẹ tay thích nghi với đời sống giun lắm nhỉ? Ờ, rắn không có chân tay, nhưng đúng là chúng không những rất nhanh nhập gia tùy tục mà còn độn thổ theo phong trào: có 203 loài "rắn mù", những con bò sát bé tí với đôi mắt nhỏ xíu hay không có mắt và hầu hết sở hữu cái sừng dạng như xẻng ở đầu hoặc đuôi. Một thông tin thú vị về loài rắn chỉ (threadsnake, "thổ địa" ở Mexico): như bò cạp, nó phát sáng dưới tia cực tím. Lí do vẫn còn là bí ẩn.

• 

  Kích thước rắn mù

  
  Rắn không phải là bò sát duy nhất thích chơi trò giun đất. Để kết thúc bài viết này ta hãy cùng chiêm ngưỡng con Ajolote - Thằn lằn chũi Mexico, "thổ địa" của Baja California, sự kết hợp giữa cả mô hình chũi và mô hình giun: một cơ thể thon, tròn, hồng và có vòng đi cùng với một cái đầu hình nêm và bộ móng chân trước khỏe mạnh để đào bới. Thằn lằn không chân thì nhiều lắm, nhưng chỉ mình Ajolote trong phân bộ amphisbaenans- thằn lằn giun- cần dùng chân trước đủ nhiều để giữ được chúng trong khi tiến hóa đang ngắt chúng ra khỏi bà con của nó như đang chơi đất sét. Trong khi Miley Cirus hát bài "The Best of Both Worlds" - Điều tuyệt vời nhất của cả hai thế giới, dưới chân cô Ajolote đang hát "Điều tuyệt vời nhất của cả hai thế giơi... ngầm".
  
  Tôi [Đây là Quantum Biologist] thường say sưa nói về những khu rừng rậm và những đại dương sâu, 2'lục địa' sinh vật mà chúng ta gần như chưa hề bắt đầu khám phá. Nhưng còn có một mặt trận thứ ba: đại dương không sóng dưới chân ta. Chúng ta biết tương đối ít về những con vật sống dưới mặt đất, bơi 'mù quang' qua những tầng đất chúng ta sống ở trên. Nhưng chúng ta có thể chắc một điều: dù cho số lượng & sự đa dạng của các sinh vật đã tìm đường xuống tầng hầm của Trái Đất có lớn đến chóng mặt, một khi đã ở dưới đó thì chúng cũng sẽ giống nhau đến chóng mặt!
• CÒN TIẾP

Read More