Tổng hợp về phôi thai của Haeckel P2: Haeckel có tội & đã nhận tội??

Để biết chi tiết thật ra Haeckel sai cỡ nào và có nội tình gì không, mời các bạn xem bản dịch bài luận củaRobert J. Richards về vấn đề Haeckel. Có thể tóm tắt như sau:

_Richardson không nói riêng mình Haeckel mà còn có nhiều nhà khoa học (KH) xưa và nay khác. Bài báo lại chĩa mũi dùi vào riêng Haeckel, ý đồ gì?

_Richardson không nói lừa đảo, chỉ cho là KH nên dùng tài liệu tiến bộ hơn. Nhưng bài báo lại biến nó lại thành một lời buộc tội.

_ Những nhà KH ngày nay biết những gì nhà KH ngày xưa không biết đâu có nghĩa là nhà KH cố tình lừa dối? “Ernst Haeckel đã chỉ vẽ hình của một phôi thai duy nhất, rồi dựa vào đó chế ra hình phôi người, phôi khỉ, phôi chó và chỉ thêm vào mỗi hình đó rất ít thay đổi. Nói cách khác, đó là một trò lừa đảo.” Chính xác là Haeckel đã dùng một bản khắc gỗ 3 lần, nhưng Haeckel lí luận rằng ở giai đoạn sớm như thế thì không thể phân biệt (Haeckel đã sửa chỗ này. Phôi thai giai đoạn đầu không thấy được dưới mắt thường, với trang thiết bị của thế kỉ 19, thì những quan sát của Haeckel là đúng.)

VD, theo GS. Agassiz từng nhận xét vào năm 1849 (trước khi thuyết tiến hóa ra đời! Và ông này là người theo Sáng tạo luận, tin vào Chúa Trời ): "Chúng tôi cũng nhận thấy rằng dơi hay chim non hay rắn con, trong những giai đoạn phát triển nhất định, giống nhau đến mức, sẽ là một thách thức với bất kỳ ai muốn phân biệt chúng với nhau - hay phân biệt một con dơi và một con rắn) (Scientific American 1849).

 "We find, too, that the young bat, or bird, or the young serpent, in certain periods of their growth, resemble one another so much that he would defy any one to tell one from the other--or distinguish between a bat and a snake." (Scientific American 1849)

_Richardson so sánh ảnh với hình ảnh từ bản thứ nhất của cuốn Anthropogenie, trong khi hững lần tái bản sau Haeckel đã có tiếp thu và sửa chữa, bổ sung kho tài liệu, so sánh hình chụp của Richardson với hình vẽ ở những lần tái bản cuối cùng thì khó mà kết tội. Nhưng “Và điều đó đã khuyến khích Haeckel tiếp tục đi xa hơn. Trong những năm sau đó ông ta tiếp tục sản xuất ra hàng loạt các minh họa so sánh phôi.”, nỗ lực sửa chữa sai lầm và làm phong phú thêm tài liệu ở những lần xuất bản sau biến thành “thừa thắng xông lên”, bài trên tin180 quá là sắc sảo ;), nhỉ?

Hình vẽ tai tiếng của Haeckel năm 1874

Hình từ cuốn Ernst Haeckel, Anthropogenie tái bản lần 4

_ So sánh hình chụp của Richardson với hình vẽ của Haeckel thì ta thấy khác nhau lớn nhất là hình phôi của thằn lằn và cá. Giải thích là do Richardson đã chụp phôi có túi noãn và những bộ phận khác. Trong khi Haeckel nhấn mạnh là chỉ vẽ hình phôi, không có noãn, màng ối... Tác giả dùng máy tính bỏ những phần này đi trên hình chụp của Richardson thì ta thấy phôi khá giống với hình của Haeckel. So hình bản 4 thì càng chính xác hơn.

_ Richardson cho rằng sự khác biệt về kích thước của phôi là rất quan trọng. Còn Haeckel thì nhấn mạnh là vẽ mấy cái hình đó cùng kích thước để dễ so sánh về cấu trúc của nó. Cá nhân tôi thấy điểm này Haeckel làm rất hợp lí vì khi so sánh các thứ ta thường cùng đưa về một bình diện nào đó.

_Cuốn sách Anthropogenie vốn là bản gom vội những hình ảnh từ các bài giảng cho quần chúng bình dân (general public), vì thế không thể trách nó rất giản lược. Hãy xem Haeckel nói gì về vấn đề này:

“Nhiều nhà tự nhiên học đã chê trách những bức hình dạng giản đồ của tôi trong Anthropogeny [Tiến hóa của Con người]. Vài chuyên gia phôi học đã đưa ra những lời cáo buộc nặng nề nhất chống lại tôi trong việc này, và khuyên tôi nên thay thế vào những hình vẽ tỉ mỉ hơn, càng chính xác càng tốt. Tuy nhiên, tôi cho rằng những giản đồ phù hợp để dạy học hơn những hình đó nhiều. Vì mỗi giản đồ chỉ cho thấy những đặc điểm chính yếu mà nó muốn giải thích mà thôi, và lờ đi tất cả những chi tiết không cần thiết mà trong những hình vẽ quá hoàn mĩ, quá chính xác thường làm khổ và làm rối nhiều hơn là giảng và dạy [:) ủng hộ Haeckel chỗ này -SV]. Những cấu trúc càng phức tạp thì những giản đồ đơn giản lại càng giúp ích nhiều trong việc làm chúng dễ hiểu. Vì lí do này mà vài giản đồ đơn giản và thô sơ mà Baer nửa thế kỉ trước đã đưa vào cuốn sách nổi tiếng “Lịch sử Tiến hóa Động vật” của ông đã giúp ích nhiều hơn bao nhiêu là hình ảnh vừa nhiều vừa kĩ lưỡng, được trau chuốt dưới sự giúp đỡ của camera lucida {một công cụ hỗ trợ để cho họa sĩ vừa nhìn mặt giấy vừa nhìn mẫu một lúc- SV} đang tô điểm cho những tập át-lát lộng lẫy và đắt đỏ của His, Goette và những người khác. Nếu muốn nói những giản đồ của tôi là “không chính xác” và lời buộc tội “xuyên tạc KH” có đổ lên đầu tôi, thì điều này cũng đúng với tất cả nhiều rất nhiều những giản đồ đang dùng hàng ngày trong trường học. Tất cả các giản đồ đều “không chính xác”. ” (Haeckel 1876) (3). Dẫu vậy Haeckel vẫn tinh chỉnh các giản đồ của mình.

Haekel

            Haeckel thừa nhận mình đã mắc nhiều sai lầm, nhưng không bao giờ thừa nhận mình lừa đảo, và sự thực đúng là như thế. Cái câu “Sau khi dứt khoát nhận tội ‘giả mạo’ này tôi phải có nghĩa vụ tự thấy bản thân mình đáng bị kết tội và tiêu diệt, nếu tôi không có được sự an ủi khi nhìn thấy hàng trăm người bạn đồng bị cáo cùng đứng trước vành móng ngựa với tôi, trong đó có nhiều nhà quan sát đáng tin cậy nhất và nhiều nhà sinh học được kính trọng nhất. Phần lớn các biểu đồ trong sách giáo khoa sinh học, luận án và tạp chí tốt nhất sẽ phải gánh chịu cùng một mức độ tội danh ‘giả mạo’, bởi tất cả chúng đều không chính xác, và bị làm giả, trình bày và dựng lên không nhiều thì ít” nghe sơ sơ đúng là có cảm giác “điều duy nhất ông ta muốn biện hộ là: những người theo phái tiến hóa khác cũng cần phải bị xử tội như ông ta”, nhưng nếu bạn đã đọc câu nói trên các bạn có thể thấy đó không phải là một lời nhận tội cũng không phải là để kéo những người khác chết chung! Đó chỉ là một cách nói để nêu bật quan điểm của Haeckel trong việc minh họa sách với tư cách một nhà khoa học và cũng là một họa sĩ, rằng mục tiêu của giáo dục không phải để học trò biết mà là để học trò hiểu, không phải cứ nùi một đống chi tiết vào là hay, mà chỉ cần truyền tải được cái cần truyền tải là đạt yêu cầu. Là một học sinh, sinh viên, bạn có đồng ý như thế không? Lấy VD như những hình ADN mình học trong trường, nếu vẽ chi tiết ADN y như thật, các phân tử đường gắn với phốt pho tạo thành các nucleotít rồi các liên kết hidro, phốtpho đi-este… có gì tốt ngoài việc làm mình rối mắt không? Hay ta chỉ cần ADN như 2 dải lụa xoắn với những nu vẽ đơn giản cục lớn cục nhỏ là đủ hiểu?

Lại một trò lừa đảo của những kẻ theo thuyết tiến hóa (còn gọi là các nhà sinh học đàng hoàng)...

...ADN của Watson & Crick - lời nói dối trong thế kỉ!

         Đây là một ví dụ sinh động để bạn đọc thấy cái tài xuyên tạc (quote mining) của những người chống tiến hóa: sau khi quăng bỏ ngữ cảnh, họ có khả năng dẫn dắt lắt léo biến một câu nói hay thành một lời thú tội ngọt xớt!

MỜI CÁC BẠN ĐỌC PHẦN 3

Read More

Tổng hợp về phôi thai của Haeckel P1 - Bài báo của Elizabeth Pennisi

         Vụ này tôi đã định viết một bài cho đàng hoàng từ lâu, nhưng do bận với mấy cái lỗ của Chu Tất Tiến quá, tôi đã bỏ quên nó. Và giờ, thấy bài báo này đã lan khắp nơi như một loại bệnh dịch, và chỉ vì tôi chậm trễ mà nhiều nhiều người khác đã “nhiễm bệnh”, tôi không thể chần chừ một chút nào được nữa!

Nếu không xem được bạn có thể download bài báo tin180 về xem ở đây. Xin hãy đọc hết toàn bộ 2 phần trước khi xem tiếp.

        Bài báo chủ yếu dựa trên bài báo “Những cái phôi của Haeckel: Trò gian lận đã bị phát hiện lần nữa,” năm 1997 trên tờ Science và cuốn sách “Những biểu tượng tiến hóa” của Well.

Trong phần này tôi sẽ đề cập đến bài báo trên tờ Science trước:

• Nguyên văn bài báo như sau:

Research News
DEVELOPMENTAL BIOLOGY
DEVELOPMENTAL BIOLOGY
Haeckel's Embryos: Fraud Rediscovered
1. Elizabeth Pennisi

Generations of biology students may have been misled by a famous set of drawings of embryos published 123 years ago by the German biologist Ernst Haeckel. They show vertebrate embryos of different animals passing through identical stages of development. But the impression they give, that the embryos are exactly alike, is wrong, says Michael Richardson, an embryologist at St. George's Hospital Medical School in London. He hopes once and for all to discredit Haeckel's work, first found to be flawed more than a century ago.

           Nhiều thế hệ học sinh,  sinh viên môn sinh học đã bị lừa dối bởi một bộ tranh về phôi xuất bản 123 năm về trước bởi nhà sinh học người Đức Ernst Haeckel. Chúng cho thấy những phôi của các loài động vật có xương sống khác nhau trải qua những giai đoạn phát triển giống hệt nhau. Nhưng cảm tưởng mà chúng tạo cho người xem, rằng các phôi giống y hệt nhau, là sai, theo Michael Richardson, một nhà phôi học tại trường Y Bệnh viện St. George. Ông muốn một lần và mãi mãi bác bỏ công trình của Haeckel, mà lần đầu tiên bị phát hiện là sai hơn một thế kỉ trước.

Richardson had long held doubts about Haeckel's drawings because they didn't square with his understanding of the rates at which fish, reptiles, birds, and mammals develop their distinctive features. So he and his colleagues did their own comparative study, reexamining and photographing embryos roughly matched by species and age with those Haeckel drew. Lo and behold, the embryos “often looked surprisingly different,” Richardson reports in the August issue of Anatomy and Embryology.

           Richardson từ lâu đã mang những mối nghi ngờ về những hình vẽ của Haeckel bởi chúng không phù hợp với nhận thức của ông về các mức mà cá, bò sát, chim và thú có vú phát triển những đặc điểm riêng biệt. Nên ông và cộng sự đã tự thực hiện nghiên cứu so sánh của mình, xem xét và chụp lại những phôi gần đúng các loài và độ tuổi với những phôi Haeckel đã vẽ. Ngạc nhiên chưa, những phôi này “thường khác nhau đến sửng sốt,” Richardson nói trên số tháng 8 của tờ Anatomy and Embryology.

One striking deviation from reality, Richardson says, appears in Haeckel's drawings of embryos in the “tail bud” stage, which he depicted as identical for different species. While real embryos do share many features at this stage, such as a tail and identifiable body segments, they also have key differences. Human embryos, for example, have tiny protrusions called limb buds, says Richardson, particularly if they have developed to the point of having as many body segments as Haeckel gives them. But Haeckel did not include limb buds. And in his drawings, the chick embryo eye is blackened, like a mammal's, “but it wouldn't be pigmented this early,” Richardson says. He adds that Haeckel has given the bird embryo a curl in the tail that resembles a human's.

          Richardson nói rằng có một sự xa rời thực tế trắng trợn xuất hiện trong những hình vẽ phôi của Haeckel trong giai đoạn “mầm đuôi”, mà ông đã vẽ như là giống hệt nhau ở những loài khác nhau. Trong khi những phôi thật có nhiều điểm tương đồng ở giai đoạn này, như đuôi và các phần cơ thể có thể xác định được khác, chúng cũng có những khác biệt quan trọng. VD, Richardson nói rằng phôi người có những phần nhô ra gọi là các mầm chi, đặc biệt là khi chúng đã phát triển đến thời điểm mà chúng có nhiều cơ quan bộ phận như Haeckel đã cho chúng. Nhưng Haeckel đã không đưa mầm chi vào. Và trong những bức vẽ của ông, mắt con gà con đã được tô đen, như mắt một con hữu nhũ, “nhưng những hắc tố sẽ không có sớm thế này đâu” – theo Richardson. Ông bổ sung rằng Haeckel đã cho phôi con chim một khúc cong ở đuôi cho giống con người.

Ảnh chụp bài báo năm ấy, "phát hiện chấn động làm lung lay thuyết tiến hóa" như một số kẻ thường tung hô còn chẳng có được một chỗ riêng trên trang.

Not only did Haeckel add or omit features, Richardson and his colleagues report, but he also fudged the scale to exaggerate similarities among species, even when there were 10-fold differences in size. Haeckel further blurred differences by neglecting to name the species in most cases, as if one representative was accurate for an entire group of animals. In reality, Richardson and his colleagues note, even closely related embryos such as those of fish vary quite a bit in their appearance and developmental pathway. “It looks like it's turning out to be one of the most famous fakes in biology,” Richardson concludes.

          Haeckel không chỉ thêm bớt các đặc điểm, Richardson và cộng sự nói, mà ông còn bóp méo tỉ lệ để thổi phồng những đặc điểm giống nhau giữa các loài, thậm chí khi kích cỡ chênh lệch gấp 10 lần. Haeckel còn xóa mờ những khác biệt nhiều hơn nữa bằng cách lờ đi việc gọi tên những loài này trong hầu hết các trường hợp, cứ như thể một con là có thể đại diện chính xác cho cả một nhóm sinh vật. Trong thực tế, Richardson và các cộng sự nhận thấy rằng những phôi quan hệ rất gần gũi như những con cá cũng khác đôi chút trong hình dáng và hướng phát triển. “Coi bộ hóa ra đây là một trong những món “đồ dỏm” nổi tiếng nhất trong sinh học,” Richardson kết luận.

This news might not have been so shocking to Haeckel's peers in Germany a century ago: They got Haeckel to admit that he relied on memory and used artistic license in preparing his drawings, says Scott Gilbert, a developmental biologist at Swarthmore College in Pennsylvania. But Haeckel's confession got lost after his drawings were subsequently used in a 1901 book called Darwin and After Darwin and reproduced widely in English-language biology texts.

            Tin này có lẽ chẳng gây sốc lắm đối với những người đương thời với Haeckel ở Đức một thế kỉ trước: Họ bắt Haeckel thừa nhận rằng ông dựa vào trí nhớ và sự phóng túng nghệ sĩ trong việc sửa soạn những bức tranh của mình, theo Scott Gilbert, một nhà sinh học phát triển tại Trường Swarthmore ở Pennsylvania. Nhưng lời thú tội của Haeckel đã mất hút sau khi những bức tranh của ông dùng trong một cuốn sách năm 1901 tên là “Darwin và hậu Darwin” và được dùng rộng rãi trong những cuốn sách sinh học bằng Tiếng Anh.

The flaws in Haeckel's work have resurfaced now in part because recent discoveries showing that many species share developmental genes have renewed interest in comparative developmental biology. And while some researchers—following Haeckel's lead—like to emphasize the similarities among species, Richardson thinks studying the contrasts may be more interesting. Gilbert agrees: “There is more variation [in vertebrate embryos] than had been assumed.” For that reason, he adds, “the Richardson paper does a great service to developmental biology.”

         Những lỗi trong công trình của Haeckel đã lộ ra một phần vì những khám phá mới đây cho thấy nhiều loài cùng có chung những gen phát triển đã làm sống lại sự quan tâm trong ngành sinh học phát triển so sánh. Và trong khi một số nhà nghiên cứu – theo bước Haeckel- thích nhấn mạnh những điểm tương đồng giữa các loài, Richardson cho rằng nghiên cứu những điều ngược lại có thể hay hơn. Gillbert đồng ý: “Có nhiều sự khác biệt [giữa các phôi động vật có xương sống] hơn người ta tưởng” Vì lí do đó, ông nói thêm, “Tờ báo của Richardson đã có công lớn với ngành sinh học về sự phát triển”

          Cong_chua_ech trên www.thienvanhoc,org nhận xét: “Trước hết cần chú ý bài báo này đăng trong mục Reseach New, có lẽ gần với một dạng điểm tin chứ chưa phải là một bài báo khoa học đã được phản biện qua hội đồng.

Thứ nữa, tác giả bài báo này chỉ trích dẫn lời của Richardson rằng có một vài phát hiện mới chứ chưa phải là một công trình nghiên cứu thực sự.

Kết luận cá nhân: bài báo này chỉ đưa ra một ý kiến mới, chỉ có giá trị tham khảo chứ không phải là một bằng chứng chứng minh Haeckel bịa chuyện. Rồi từ đó kết luận thuyết tiến hóa của Darwin (do trích dẫn từ công trình của Haeckel) là sai ại càng hết sức vớ vẩn.” EvoLit đồng ý với bạn này và có dùng một số ý từ một cuộc bàn luận ở trang web ấy.

Haeckel có thật sự là một tên tội nhân thiên cổ như bài báo tạo ấn tượng với ta như thế?

Mời các bạn đọc phần 2

Để biết chi tiết thật ra Haeckel sai cỡ nào và có nội tình gì không, mời các bạn xem bản dịch bài luận của Robert J. Richards về vấn đề Haeckel. Có thể tóm tắt như sau:

_Richardson không nói riêng mình Haeckel mà còn có nhiều nhà KH xưa và nay khác. Bài báo lại chĩa mũi dùi vào riêng Haeckel, ý đồ gì?

_Richardson không nói lừa đảo, chỉ cho là KH nên dùng tài liệu tiến bộ hơn. Nhưng bài báo lại biến nó lại thành một lời buộc tội.

_ Những nhà KH ngày nay biết những gì nhà KH ngày xưa không biết đâu có nghĩa là nhà KH cố tình lừa dối? “Ernst Haeckel đã chỉ vẽ hình của một phôi thai duy nhất, rồi dựa vào đó chế ra hình phôi người, phôi khỉ, phôi chó và chỉ thêm vào mỗi hình đó rất ít thay đổi. Nói cách khác, đó là một trò lừa đảo.” Chính xác là Haeckel đã dùng một bản khắc gỗ 3 lần, nhưng Haeckel lí luận rằng ở giai đoạn sớm như thế thì không thể phân biệt (Haeckel đã sửa chỗ này. Phôi thai giai đoạn đầu không thấy được dưới mắt thường, với trang thiết bị của thế kỉ 19, thì những quan sát của Haeckel là đúng.

Professor Agassiz in 1849, for example, said, "We find, too, that the young bat, or bird, or the young serpent, in certain periods of their growth, resemble one another so much that he would defy any one to tell one from the other--or distinguish between a bat and a snake." (Scientific American 1849)

_Richardson so sánh ảnh với hình ảnh từ bản thứ nhất của cuốn Anthropogenie, trong khi hững lần tái bản sau Haeckel đã có tiếp thu và sửa chữa, bổ sung kho tài liệu, so sánh hình chụp của Richardson với hình vẽ ở những lần tái bản cuối cùng thì khó mà kết tội. Nhưng “Và điều đó đã khuyến khích Haeckel tiếp tục đi xa hơn. Trong những năm sau đó ông ta tiếp tục sản xuất ra hàng loạt các minh họa so sánh phôi.”, nỗ lực sửa chữa sai lầm và làm phong phú thêm tài liệu ở những lần xuất bản sau biến thành “thừa thắng xông lên”, bài trên tin180 quá là sắc sảo ;), nhỉ?

_ So sánh hình chụp của Richardson với hình vẽ của Haeckel thì ta thấy khác nhau lớn nhất là hình phôi của thằn lằn và cá. Giải thích là do Richardson đã chụp phôi có túi noãn và những bộ phận khác. Trong khi Haeckel nhấn mạnh là chỉ vẽ hình phôi, không có noãn, màng ối... Tác giả dùng máy tính bỏ những phần này đi trên hình chụp của Richardson thì ta thấy phôi khá giống với hình của Haeckel.

http://i1109.photobucket.com/albums/h434/tainguyen-evolit/richardsonvhaeckelimg_assist_custom.jpg

_ Richardson cho rằng sự khác biệt về kích thước của phôi là rất quan trọng. Còn Haeckel thì nhấn mạnh là vẽ mấy cái hình đó cùng kích thước để dễ so sánh về cấu trúc của nó. Cá nhân tôi thấy điểm này Haeckel làm rất hợp lí vì khi so sánh các thứ ta thường cùng đưa về một bình diện nào đó.

_Cuốn sách Anthropogenie vốn là bản gom vội những hình ảnh từ các bài giảng cho quần chúng bình dân (general public), vì thế không thể trách nó rất giản lược. Hãy xem Haeckel nói gì về vấn đề này:

“Nhiều nhà tự nhiên học đã chê trách những bức hình dạng giản đồ của tôi trong Anthropogeny [Tiến hóa của Con người]. Vài chuyên gia phôi học đã đưa ra những lời cáo buộc nặng nề nhất chống lại tôi trong việc này, và khuyên tôi nên thay thế vào những hình vẽ tỉ mỉ hơn, càng chính xác càng tốt. Tuy nhiên, tôi cho rằng những giản đồ phù hợp để dạy học hơn những hình đó nhiều. Vì mỗi giản đồ chỉ cho thấy những đặc điểm chính yếu mà nó muốn giải thích mà thôi, và lờ đi tất cả những chi tiết không cần thiết mà trong những hình vẽ quá hoàn mĩ, quá chính xác thường làm khổ và làm rối nhiều hơn là giảng và dạy [:) ủng hộ Haeckel chỗ này]. Những cấu trúc càng phức tạp thì những giản đồ đơn giản lại càng giúp ích nhiều trong việc làm chúng dễ hiểu. Vì lí do này mà vài giản đồ đơn giản và thô sơ mà Baer nửa thế kỉ trước đã đưa vào cuốn sách nổi tiếng “Lịch sử Tiến hóa Động vật” của ông đã giúp ích nhiều hơn bao nhiêu là hình ảnh vừa nhiều vừa kĩ lưỡng, được trau chuốt dưới sự giúp đỡ của camera lucida {một công cụ hỗ trợ để cho họa sĩ vừa nhìn mặt giấy vừa nhìn mẫu một lúc- SV} đang tô điểm cho những tập át-lát lộng lẫy và đắt đỏ của His, Goette và những người khác. Nếu muốn nói những giản đồ của tôi là “không chính xác” và lời buộc tội “xuyên tạc KH” có đổ lên đầu tôi, thì điều này cũng đúng với tất cả nhiều rất nhiều những giản đồ đang dùng hàng ngày trong trường học. Tất cả các giản đồ đều “không chính xác”. ” (Haeckel 1876) (3). Dẫu vậy Haeckel vẫn tinh chỉnh các giản đồ của mình.

Haeckel thừa nhận mình đã mắc nhiều sai lầm, nhưng không bao giờ thừa nhận mình lừa đảo, và sự thực đúng là như thế. Cái câu “Sau khi dứt khoát…thì ít” nghe sơ sơ đúng là có cảm giác “điều duy nhất ông ta muốn biện hộ là: những người theo phái tiến hóa khác cũng cần phải bị xử tội như ông ta”, nhưng nếu bạn đã đọc câu nói trên các bạn có thể thấy đó không phải là một lời nhận tội cũng không phải là để kéo những người khác chết chung! Đó chỉ là một cách nói để nêu bật quan điểm của Haeckel trong việc minh họa sách với tư cách một nhà khoa học và cũng là một họa sĩ, rằng mục tiêu của giáo dục không phải để học trò biết mà là để học trò hiểu, không phải cứ nùi một đống chi tiết vào là hay, mà chỉ cần truyền tải được cái cần truyền tải là đạt yêu cầu. Là một học sinh, sinh viên, bạn có đồng ý như thế không? Lấy VD như những hình ADN mình học trong trường, nếu vẽ chi tiết ADN y như thật, các phân tử đường gắn với phốt pho tạo thành các nucleotít rồi các liên kết hidro, phốtpho đi-este… có gì tốt ngoài việc làm mình rối mắt không? Hay ta chỉ cần ADN như 2 dải lụa xoắn với những nu vẽ đơn giản cục lớn cục nhỏ là đủ hiểu?

Đây là một ví dụ sinh động để bạn đọc thấy cái tài xuyên tạc (quote mining) của những người chống TH: sau khi quăng bỏ ngữ cảnh, họ có khả năng dẫn dắt lắt léo biến một câu nói hay thành một lời thú tội ngọt xớt!

Haeckel chưa bao giờ thực sự bị buộc tội lừa đảo. Cụ thể những người chống TH thường bảo là năm 1874, bởi His. Điều này không đúng. Chính Richardson, nguồn cơn của những sóng gió gần đây, đã viết: “Những người buộc tội Haeckel trong quá khứ gồm His (ĐH Leipzig), Rütimeyer (ĐH Basel) và Brass (chủ tịch hội các nhà KH đạo Tin lành ở Keplerbund). Tuy nhiên những nhà phê bình này đã không đưa ra được bằng chứng thuyết phục ủng hộ cho luận điệu của họ.”(Richardson et al. 1998, p. 984)

Chẳng có bằng chứng gì cho lời đồn cả, rất tiếc nó được sử dụng rộng rãi trong tranh luận đến mức người ta tưởng nó là thật!VD, Richardson đã lặp lại rằng Haeckel đã nhận tội lừa đảo trong một trong số các bài báo (Richardson 1997, p.30) (Anon. Ed. 1997, p.23) sau khi đọc thấy điều đó trong một bản tin ở Anh (Hamblin & Moore 1997, p.18). Câu chuyện này, và việc Richardson đã dùng lại nó, đã bị chất vấn bởi 2 nhà sinh học Đức trong một bức thư gửi tờ Science (3):

“Đối với vài người trong bọn họ [những người chống thuyết Darwin] mọi hạng lập luận phỉ báng đều được hoan nghênh. Ngày nay điều này vẫn đúng, bằng chứng là những khẳng định gần đây trong báo chí Anh rằng Haeckel đã bị buộc tội bởi trường ĐH của ông vì lừa đảo. Khi được yêu cầu dẫn nguồn, một trong 2 tác giả tử tế chỉ chúng tôi xem một cuốn sách có nội dung phản đối nguồn gốc con người là từ linh trưởng (rốt cuộc lại chẳng có gì liên quan vụ Haeckel), trong khi người kia không trả lời những yêu cầu của chúng tôi luôn. Bởi vì, theo như chúng tôi được biết, không có nguồn tư liệu lịch sử đáng tin cậy nào đề cập việc kết tội Haeckel, chúng tôi kết luận rằng lời khẳng định đó toàn dựa trên lời đồn đại chứ không phải là thật (Sander & Bender 1998, p.349)”

Chính Michael Richardson cũng nhận ra lỗi của mình trong việc dẫn câu chuyện không hề được ghi nhận này và một thời gian ngắn sau rút lại lời dẫn ấy (3):

“Tôi cảm thấy buồn khi biết có lẽ mình đã tiếp tay duy trì một lời đồn của những người theo Sáng tạo luận [STL- Creationism; những người tin rằng vũ trụ và vạn vật là do Thiên Chúa trong Kinh Thánh tạo ra - SV]… Lời khẳng định rằng Ernst Haeckel đã bị cáo buộc lừa đảo được đưa ra trong tờ The Times. Tôi đã dựa vào lời khẳng định ấy trong một ấn phẩm sau đó mà không tìm hiểu nguồn gốc – Rõ ràng đó là lỗi của tôi” (Richardson 1998a, p.1289) 

Không có bằng chứng nào chứng tỏ Haeckel từ bị kiện tội lừa đảo ở tòa án ĐH Jena, càng không có bằng chứng ông bị phán có tội. Dường như đây lại là một lời đồn lì lợm của những người theo STL, như chuyện Darwin cải đạo lúc lâm chung. Nếu những người chống TH muốn dùng khẳng định này, họ có trách nhiệm phải dẫn nguồn đến những tài liệu gốc chứng minh điều đó. Theo như chúng ta biết họ chưa từng làm được như vậy.

Tạm thời hãy quên những lời dẫn của những người theo STL. Hãy để Richardson tự nói về công trình của mình và chuyện của Haeckel:

“Dữ liệu từ trong môn phôi học hoàn toàn phù hợp với TH Darwin. Những hình vẽ nổi tiếng của Haeckel là một cause célèbre ( tạm dịch: tin hỷ) cho những người theo STL. Những bản cũ nhất (của những hình vẽ ấy) cho thấy những phôi thai nhìn gần như giống hệt nhau giữa những loài có xương sống. Ở mức độ căn bản, Haeckel đã đúng: tất cả các loài vật có xương sống phát triển theo cùng một sơ đồ (bao gồm nguyên sống, các phần cơ thể, các túi hầu v.v). Hướng phát triển chung phản ánh lịch sử TH chung. Nó cùng phù hợp với tràn ngập những bằng chứng gần đây rằng sự phát triển của những động vật khác nhau được điều khiển bởi những cơ chế di truyền giống nhau” (Richardson, et al., 1998."Haeckel, Embryos and Evolution." Science, 280, p. 983)

http://i1109.photobucket.com/albums/h434/tainguyen-evolit/dontmakeamountainoutofamolehill2.jpg

            Tiếng Anh có thành ngữ “Make a mountain out of a molehill”, dịch nghĩa đen là từ đống đất nhỏ xíu chuột chũi đùn mà phóng đại lên thành ra cả một ngọn núi. Đó chính xác là chuyện bài báo trên tờ tin180 làm. Sự trầm trọng của sai lầm của Haeckel đã bị thổi phồng lên trong bài báo của Science và thổi phồng một lần nữa trên tờ tin180. Haeckel chỉ đơn giản là vẽ không hoàn toàn chính xác, nhưng bài báo cho người đọc ấn tượng gì với từ “làm giả” và những từ như “giáo điều”, “phái tiến hóa”? Rằng thì là Haeckel, họa sĩ, dường như đã tự tưởng tượng ra hết những phôi đó để thỏa mãn tôn giáo chủ nghĩa Darwin của ông, rằng thì là các nhà KH, cũng là những người theo “giáo phái tiến hóa” luôn cố bưng bít vụ này, rằng thì là học sinh đang bị đầu độc bởi lời dối trá vô căn cứ… blah blah 8). 

Cũng chẳng lấy gì làm lạ, vì ngoài Gould ra, toàn bộ các “học giả” được dẫn lời còn lại là những người theo STL (STL-Creationism) và làm việc trong các “viện nghiên cứu” STL (Các bạn Gúc thử xem :mrgreen: ), dĩ nhiên họ sẽ chộp lấy mọi cơ hội để chuyện bé xé ra to, để công kích thuyết TH. Từ những cái blah blah trên, họ sẽ kết luận “Nó một lần nữa cho chúng ta hiểu được tại sao thuyết Darwin lại liên tục cần phải được bổ sung thêm bằng những trò dối trá mới.” .Những người theo STL không cần biết Haeckel thực sự sai đến đâu, không cần biết Richardson, tác giả công trình thật sự nói gì, không cần biết TH ngoài phôi học còn biết bao nhiêu bằng chứng khác… cứ vơ đũa cả nắm là toàn bộ thuyết TH là dối trá, sao mình không ngạc nhiên nhỉ ;). Mượn lời tờ báo luôn “Nhưng, họ làm vậy nhằm mục đích gì?”, để mà sẽ có những con nai vàng ngơ ngác vào đọc báo và comment thế này “Hoàng Minh 29/07/2011 lúc 2:46 PM  Thuyết tiến hóa là giả , con cái gì cũng đổ thừa tự nhiên và càng ngày càng trở nên sống vì vật chất , cuộc sống ngày càng căng thẳng”. và hướng tới “chân lý” của STL :arrow: :lol:

Tôi đã gửi bản dịch bài luận của Richards ở mục bình luận của tin180 “Tin tức tổng hợp văn hóa lành mạnh, chọn lọc”. Bình luận đang chờ chấp thuận, có những bạn đăng bài ngày 29/8 thì 1/9 đã lên nên tôi đang mong nó sẽ được ai đó nhìn thấy trước khi phán xét hấp tấp. Ở một comment trước, tôi thể hiện sự bức xúc với một số người đã comment trước tôi (vì tôi rất không ưa những ai nghe lời một phía rồi xem thường và vội vàng lên án KH), nếu không được đăng cũng không lạ. Tôi đã đăng cái khác, chỉ đưa đường dẫn tài liệu của mình, và sẽ chờ một tuần (từ 1/9) xem nó có được đăng không. Không thì có lẽ tôi và bạn đã hiểu tin180 “lành mạnh” cỡ nào và “chọn lọc” có nghĩa là gì.

Thông báo ngày 9/10: ác cảm, tôi rất không thích phải vào tin180 nữa, nhưng may sao, có lẽ chỉ có mình gã Minh Trí đó là mờ ám :D. Bài của tôi đã được đăng, nhưng không biết có ai thèm để ý tới comment khiêm nhường ấy khi những lời của những kẻ có lẽ chỉ mới đọc về Haeckel 2 lần: 1 trong SGK và 1 ở tin180 và cũng chẳng tìm hiểu gì thêm nhưng đã mạnh mồm ‘phán như thánh’ là thuyết TH thì sai bét còn các nhà KH ham tiền hám danh này nọ.

Tham khảo:

1. http://www.thienvanhoc.org/forum/showthread.php?t=6798
2. http://ncse.com/book/export/html/2320

http://www.antievolution.org/topics/law/ar_hb2548/Haeckels_embryos.htm

Read More

Đồng tiến hóa: Mối & Trùng roi

CÙNG NHAU TIẾN HÓA

          Loạt bài này tôi xin giới thiệu về Đồng tiến hóa (ĐTH Co-evolution). ĐTH là khi có 2 hay nhiều loài ảnh hưởng đến sự TH của nhau. ĐTH xảy ra khi những loài khác nhau có những mối quan hệ sinh thái gần gũi như:

1. Những loài cộng sinh.
2. Vật ăn thịt/con mồi và kí sinh/vật chủ
3. Những loài cạnh tranh.

       Đầu tiên ta nói về lệ thuộc  hay còn gọi là cộng sinh bắt buộc.  CS là khi 2 hay nhiều loài sinh vật sống chung và làm lợi cho nhau. CS gồm CS không bắt buộc (anh và tôi hợp tác đôi bên cùng có lợi thì tốt, không thì thôi lỡ có lỗ anh ráng mà chịu :P như hải quì với ốc mượn hồn) và cộng sinh bắt buộc (không có nhau là thà chết đi còn hơn - Mà muốn sống cũng không được). Trong bài này tôi sẽ đề cập đến VD đầu tiên đó là mối và trùng roi sống trong ruột mối.

I/Cộng sinh:

A.Mối & Trùng roi:

           Mối nhai rồi nuốt gỗ, nhưng mối không tiêu hóa gỗ được. Gỗ vào dạ dày mối rồi mấy anh bạn nhỏ trong ruột chúng mới là kẻ tiêu hóa gỗ. Hơn nữa, những tên này không thể sống thiếu mối mà mối cũng không thể sống thiếu chúng, vậy ai TH trước?

           Đó là một câu hỏi rất hay. Khi biết rằng đây là mối quan hệ cộng sinh, và sự hỗ trợ qua lại giữa những SV này chặt chẽ đến nỗi nếu tách chúng ra sẽ là bức tử, ta đã có một lỗ hổng trong hiểu biết về TH cần phải lấp đầy; con nào TH trước đây khi không có con này thì con kia sẽ chết? Câu trả lời là chúng cùng TH một lúc. Có nghĩa là, chúng đã luôn TH cùng nhau, là không có con nào bị bỏ lại khi con kia đang TH. Tuy nhiên tổ tiên của chúng có thể sống độc lập.

Mối bên cạnh 1 ruột mối

          Những SV đơn bào trong cơ thể mối phá vỡ thành xen-lu-lô của gỗ là những con trùng roi thuộc 2 chi nhất định – Các chi Trichonympha và Personympha. Nòi giống trùng roi đã TH và tồn tại từ rất lâu trước khi có bất cứ loài côn trùng nào sống trên TĐ. Nhưng những SV đơn bào kể trên chưa xuất hiện đến khi có mối, thật ra chúng đã TH cùng một lúc với mối, hay ĐTH.

          Rất có thể tổ tiên của mối không chỉ ăn gỗ vào thời đại của chúng. Như bất cứ loài côn trùng nào cùng thời trong cùng chi, trước đây và bây giờ, chúng xuất thân là loài ăn thực vật và luôn luôn ăn những phần ăn được của cây cối. Có lẽ có những lúc chúng ăn nhầm hoặc ăn tạm một số gỗ nhưng hẳn không phải khẩu phần ăn chính của chúng.

          Lũ sinh vật đơn bào này ăn các vật liệu từ cây và nếu chúng ăn luôn cả gỗ do mang đột biến có khả năng tạo ra enzyme tiêu hóa xen-lu-lô thì đến lúc đó nếu tổ tiên của mối nuốt những sinh vật đơn bào này vào trong lúc chúng ăn cây cỏ, thì chúng sẽ có thêm khả năng tiêu hóa những mảnh gỗ ăn nhầm.

        Không có gì lạ khi SV đơn bào sống trong những SV khác lớn hơn. Đôi khi chúng trở thành SV hội sinh (lợi mình không hại người), kí sinh (lợi mình hại người) và cộng sinh (lợi mình lợi người). Tùy theo tiến triển di truyền qua các thế hệ mà mối quan hệ nào sẽ xảy ra.

       Trong trường hợp của mối, nếu SV đơn bào đó có thể sống trong ruột mối mà không bị tổn thương (điều này một lần nữa cũng không có gì lạ), chúng có thể tạo ra lợi ích cho con côn trùng vật chủ của chúng bằng cách hỗ trợ tiêu hóa gỗ cho nó, trong khi những con khác thì không được như thế. Vậy, điều này sẽ làm cho con vật có lợi thế về năng lượng vượt trội so với những con khác, cho phép nó sinh sản nhiều hơn và để lại nhiều gen hơn cho các thế hệ tiếp theo.

        Mối truyền sinh vật trong ruột chúng cho con cháu ngay trong giai đoạn ấu trùng, bằng cách truyền nước bọt có chứa trùng roi qua đường miệng. Hành động này cũng góp phần vào sự ĐTH của mối và trùng roi.

       Cuối cùng, mối quan hệ “cổ truyền”, không bắt buộc này trở thành bắt buộc, khi tổ tiên mối bắt đầu ăn riêng chỉ có gỗ -- một nguồn thức ăn không dùng được đối với những con vật khác, nay chúng “một mình một chợ”. Điều này gắn kết chúng với các bạn đơn bào của mình thêm khắn khít. Biến động di truyền (sự cô lập một quần thể nhỏ từ quần thể ban đầu) cũng có lẽ đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ra loài mối chỉ ăn gỗ.

Michael Rozatoru và Dana Krempels

Tham khảo:
http://termiteexterminationforbeginners.blogspot.com/2011/05/termite-evolution.html
http://en.allexperts.com/q/Evolution-3839/Termite-evolution-first.htm
Do TS Dana Krempels hiện đang giảng dạy môn Tiến hóa và Đa dạng sinh học, Di truyền học, Động- Thực vật học tại ĐH Miami

Read More

Tiến hóa và thuyết tiến hóa

     Nhiều người nghiễm nhiên nghĩ rằng tiến hóa = quá trình tiến hóa (evolution) = thuyết tiến hóa (the theory of evolution), nói đến TH thì 2 chữ trên là một. Không phải như thế!

A.Quá trình TH:

     Tôi đã nêu rõ các định nghĩa đúng và sai ở đây, mời các bạn xem lại.

     Nếu không thì: “TH, nói ngắn gọn, là sự di truyền có kèm những biến đổi” (Biological evolution, simply put, is descent with modification. – ĐH Berkeley,California).Vậy thì bất cứ ai cũng phải công nhận, đúng, TH là có thật. Các nghiên cứu về ADN, về hóa thạch, về địa chất, vềphôi học, về giải phẫu… đi đến kết luận sinh giới đã TH để đạt được độ đa dạng ngày hôm nay và vẫn đang TH. Đó là sự thật về TH (the fact of evolution). Sau khi người ta nhận biết hiện tượng, tiếp theo người ta sẽ hỏi: tại sao? Như thếnào? Đó, đó chính là vai trò của thuyết TH: giải thích sự thật về TH.

B.Thuyết tiến hóa:

      Thuyết ở đây không phải là giả thuyết (hypothesis) mà là học thuyết (hay lý thuyết - theory).

*Giả thuyết: một dự đoán cụ thể, có thể kiểm chứng [có thể kiếm chứng thôi, chứ chưa được kiểm chứng] mà một người cho là đúng vềmột điều gì đó.

*Học thuyết: một tập hợp các khẳng định hay nguyên lí nhằm GIẢI THÍCH một nhóm các sự thật hay hiện tượng. Hầu hết các học thuyết đều được các nhà KH chấp nhận và đãđược kiểm chứng bằng thực nghiệm lặp đi lặp lại và có thể dùng để đưa ra những tiên đoán về các hiện tượng tự nhiên. (theo từ điển The American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition)

       Tóm lại, giả thuyết ==qua kiểm nghiệm==>học thuyết. Nên nếu ai đó nói với bạn “Tiến hóa chẳng qua chỉ là một giả thuyết thôi!” hay “Nếu TH là thật, sao không gọi là định luật TH mà gọi là giả thuyết” thì 1/Người đó thiếu hiểu biết hoặc không tìm hiểu từ ngữ kĩ; 2/Người đó cố tình tung hỏa mù để bạn nghĩrằng thuyết TH chỉ là đoán mò. Định luật trong KH là gì? Là một khẳng định hay một sự thật nhằm MIÊU TẢ, nói ngắn gọn dễ hiểu, một hoặc một tập hợp các tácđộng.

Newton

       Để hiểu rõ hơn, lấy VD về học thuyết và định luật Newton về trọng lực:

+ĐL Vạn vật hấp dẫn của Newton: Lực hấp dẫn giữa hai chất điểm bất kì tỉ lệ thuận với tích hai khối lượng của chúng và tỉ lệnghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng. Ông nêu và miêu tả hiện tượng, nhưng ông không hề trả lời TẠI SAO? Và ông không cần phải làm thế, vì đó là nhiệm vụ của học thuyết, còn đây chỉ là định luật. Khi muốn thử giải thích vấnđề, ông sẽ dùng đến…

+Học thuyết hấp dẫn của Newton: “Tôi suy luận rằng những lực giữ cho các hành tinh nằm trong quĩ đạo phải tương hỗ với bình phương khoảng cách từ các tâm mà chúng quay xung quanh; và bằng cách ấy đem so sánh lực cần để giữ mặt trăng trong quĩ đạo của nó với trọng lực trên trái đất; nhận thấy câu trả lời cũng gần đúng” (I deduced that the forces which keep the planets in their orbs must [be] reciprocally as the squares of their distances from the centers about which they revolve: and thereby compared the force requisite to keep the Moon in her Orb with the force of gravity at the surface of the Earth; and found them answer pretty nearly.)

         Rõ ràng học thuyết và định luật làm những việc khác nhau, chúng không thể đổi chỗ hoặc biến thành nhau được. Còn nếu bắt buộc phải bỏ lên bàn cân nặng nhẹ, học thuyết sẽ > định luật, vì không phải“biết”, “miêu tả” mà “hiểu”, “giải thích” sự vật hiện tượng mới là đích đến của KH. Công trình của Darwingiải thích hiện tượng TH qua con đường chọn lọc tự nhiên (CLTN) nên phải gọi là học thuyết chứ không phải định luật.

      Nếu người đó nói “Sao tôi chấp nhận thuyết THđúng được khi nó chưa được chứng minh(CM) là đúng”, đúng đó, nhưng một lần nữa lại tỏ ra thiếu hiểu biết. Chữ “học thuyết” là đã biết chưa được CM đúng rồi, cần gì nói! Học thuyết KH có thể được CM là sai, nhưng không thể được CM là đúng 100%, KH không bao giờ dám khẳngđịnh bất cứ cái gì 100% đúng, trừ một số trường hợp bên toán học thuần túy, còn không thì lúc nào các học thuyết cũng phải mở cho các bằng chứng mới và những khía cạnh chưa được kiểm chứng. Nhưng, thuyết TH có rất nhiều bằng chứng ủng hộvà giải thích được nhiều vấn đề=>một học thuyết đạt được độ tin cậy & độchính xác rất cao, và đó là điều tốt nhất một học thuyết có thể có được. Dĩnhiên có những thứ chưa hiểu rõ được về TH, mọi lĩnh vực KH khác đều thế thôi, nhưng chính vì thế các nhà KH mới nghiên cứu chứ! Tôi đã bắt gặp câu nói này –ý chê bai – rằng các nhà KH đâu có biết hết mọi thứ. Dĩ nhiên là không, nhưng chúng tôi mong rằng ngày mai chúng tôi sẽ biết được nhiều hơn hôm nay :D.

Lamarck

        Một điều nữa, thực ra không chỉ mình Darwin có thuyết TH. Người ta đã nhận thấy điều đó từ trước, nhưng cột mốc là năm 1800 khi Jean-Baptiste Pierre Antoine de Monet, Chevalier de la Marck, gọi tắt là Lamarck, nhà tự nhiên (TN) học người Pháp, khi ông nói sơ về TH trong bài giảng Floreal của mình. Lamarck không phải là người đầu tiên nghĩ đến TH, nhưng là người đầu tiên đưa ra một học thuyết mạch lạc. Nhưng học thuyết của ông có quá nhiều sai lầm căn bản nên đã bị bác bỏ. Điều này cho thấy:

+Không phải cứ “giao hết cho TN” là mang tính KH và sẽ được chấp nhận.

+Khi học thuyết bị CM là sai hoặc chết đi không có nghĩa là sự việc hiện tượng (facts) cũng sai. VD, khi thuyết hấp dẫn của Einstein thay thế thuyết hấp dẫn của Newton, trái táo vẫn rơi. Bây giờ dù cho có CM được thuyết Darwin, như thuyết Lamarck, là sai đi nữa, thì hiện tượng TH còn lâu mới có thể bác bỏ được.

"Những người ủng hộ tiến hóa đã nói rất rõ về sự tách biệt giữa “sựthật” và “học thuyết” ngay từ thuở ban đầu, chỉ vì chúng tôi luôn nhận thứcđược mình còn cách một hiểu biết trọn vẹn về các cơ chế (thuộc về học thuyết) mà qua đó TH (sự thật) đã xảy ra. Darwin liên tục nhấn mạnh điểm khác giữa hai thành công lớn và riêng biệt của ông: đưa ra sự thật về quá trình tiến hóa, vàđề xuất một học thuyết – CLTN – để giải thích cơ chế TH."

"Evolutionists have been very clear about this distinction of fact and theory from the very beginning, if only because we have always acknowledged how far we are from completely understanding the mechanisms (theory) by which evolution (fact) occurred. Darwin continually emphasized the difference between his two great and separate accomplishments: establishing the fact of evolution, and proposing a theory--natural selection--to explain the mechanism of evolution."
- Stephen J. Gould, " Evolution as Fact and Theory"; Discover, May 1981

Kết luận:
_TH không đồng nghĩa với thuyết TH.

_Thuyết TH không phải là đoán mò, giả thuyết hayđịnh luật, mà là một học thuyết có đủ bằng chứng và được chấp nhận rộng rãi.

_Dù thuyết TH có 1 ngày nào đó bị CM là sai không có nghĩa TH không xảy ra.

Tham khảo và dịch từ:

http://www.nebscience.org/theory.html

http://evolution.berkeley.edu

http://www.notjustatheory.com/

Jean-Baptiste Lamarck (Wikipedia)

Read More

Bài mở đầu :) tập 2

            Tôi đã luôn luôn mê mẩn thế giới tự nhiên. Tôi đã luôn dán mắt vào những "Thế giới động vật", "Em yêu khoa học", "Những nhà vô địch (The Most Extremes)" trên TV từ khi nào cũng ko nhớ. Lên cấp 2 tôi thật sự tập trung vào sinh học từ cấp 2 nhưng chỉ thực sự tìm hiểu tiến hóa từ 2010. Cảm thấy thu thập được kha khá, tôi bắt đầu viết về tiến hóa từ tháng 8/2011, trên www.evolit.talk4fun.net.

 Quá bận + quá lười + quá cầu toàn + quá ham hố, tôi chỉ đăng lẻ tẻ. Ngừng đăng từ tháng 1, hôm nay tôi lên và thấy cái thành quả khốn khổ của mình trên wordpress.org đã biến mất! 

   Thật ra cũng ko sao, tất cả bài vở đều còn trong máy, tôi chỉ tiếc công dựng web self-host, tiếc công tìm và đăng plugin... tiếc khoảng thời gian đáng kể đã bỏ ra để có đc cái web rùa bò đó. Phải thỏa hiệp thôi, tôi ko có nhiều thời gian như hồi hè để tự host blog nữa, mì ăn liền, chơi Blogger vậy. Sau một thời gian, cái lửa của tôi đã bớt lại, âu cũng hay! Tôi điềm tĩnh nhìn nhận hơn, có kinh nghiệm viết hơn, biết tổ chức hơn và biết người đọc cần gì hơn. Tôi sẽ ko viết tràng giang đại hải nữa, tiết kiệm thời gian/công sức cho mình & người đọc. EvoLit là gì? Evo là Evolutionary - liên quan đến quá trình tiến hóa, Lit là Literature – tài liệu sẽ cố gắng mang đến cho các bạn những nội dung hay nhất tôi có thể tìm được về quá trình tiến hóa của sinh giới.

Trước hết, xin thống nhất “tiến hóa” (TH) là gì? Người không rành khoa học (KH) thường khá mơ hồ về định nghĩa chính xác về TH. Phần lớn vì các nhà KH không tiếp cận được hiệu quả với quần chúng và cũng vì sự lúng túng của chính các nhà KH trong việc đưa ra định nghĩa về một thuật ngữ quan trọng như TH. Chính xác thì các nhà sinh học muốn nói gì khi nói đến TH?

_“Trong sinh học, TH là sự thay đổi đặc tính di truyền từ thế hệ này đến thế hệ khác.” Hay “TH là quá trình thay đổi của mọi dạng sống qua nhiều thế hệ” (Wikipedia)

_ TH là quá trình dẫn tới những thay đổi có thể di truyền được trong một quần thể qua nhiều thế hệ. (www.talkorigins.org).

_Thật ra, TH có thể định nghĩa là bất cứ thay đổi nào trong tần số alen trong một quần thể từ thế hệ này đến thế hệ tiếp theo. (Helena Curtis and N. Sue Barnes, Biology, 5th ed. 1989 Worth Publishers, p.974)

Định nghĩa này truyền tải được bản chất của TH là như thế nào. Khi các nhà sinh học (NSH) nói họ đã quan sát được TH, ý họ là họ đã phát hiện ra một thay đổi trong tần số alen trong một quần thể. (Thường thì người ta suy ra biến đổi kiểu gen từ những biến đổi kiểu hình di truyền được). Khi các NSH nói con người và tinh tinh TH từ một tổ tiên chung, ý họ là đã có những biến dị di truyền ở 2 quần thể riêng biệt nói trên kể từ khi cách li với nhau.

Banner của web cũ

  Thật không may, những định nghĩa phổ biến về TH ở bên ngoài cộng đồng KH lại khác. VD, trong từ điển Oxford Concise Science:

“TH: quá trình từ từ mà nhờ đó thế giới đa dạng của động thực vật đã phát sinh từ những sinh vật xuất hiện sớm nhất và sơ khai nhất, người ta tin rằng quá trình này đã tiếp diễn trong 3000 triệu năm qua”

Một cuốn từ điển KH mà như thế này thì thật không thể tha thứ.  Định nghĩa này không chỉ gạt bỏ sinh vật (SV) nhân sơ, động vật (ĐV) nguyên sinh và nấm, mà nó còn bao gồm cả thuật ngữ “quá trình từ từ”, cái đáng ra không nên có. Hơn nữa định nghĩa này dường như liên quan nhiều đến lịch sử TH hơn là bản thân quá trình tiến hóa. Dùng định nghĩa này có thể sẽ gây tranh cãi liệu TH có còn đang xảy ra không và định nghĩa này cũng không cho ta cách nào để phân biệt TH và các quá trình khác. VD, sự tăng chiều cao của người da trắng trong vài thế kỉ gần đây và sự thay đổi màu sắc trong quần thể loài peppered moth (bướm đêm Biston betularia) có phải VD về TH không? Đây không phải là một định nghĩa KH.  

Từ điển bình thường thì lại càng tệ hơn:

“TH: học thuyết cho rằng những dạng sống cao cấp đã phát sinh từ từ từ những dạng thấp hơn”- Chambers

"TH: sự phát triển của một loài, một SV, hay một cơ quan từ trạng thái nguyên thủy hay sơ khai của nó sang trạng thái hiện tại hay thích ứng của nó; sự phát sinh loài hay sự phát sinh cá thể” Webster’s.

Các định nghĩa này SAI. Đáng buồn thay, những người không thuộc giới KH lại hay bàn về TH với những định nghĩa như thế trong đầu=> xảy ra những cuộc tranh luận vô bổ bởi các chuyên gia nghĩ về TH theo góc độ khác. Khi ai đó bảo rằng họ không tin vào TH, chắc chắn họ không nói tới định nghĩa KH đã được chấp nhận, vì như thế là chối bỏ một thứ rất dễ chứng minh. Cũng như nói họ không tin vào trọng lực vậy!

           Tôi dẫn lời Tiến sĩ Douglas J. Futuyma trong Evolutionary Biology, Sinauer Associates 1986:
“TH sinh học (SH)… là sự thay đổi các đặc tính của các quần thể SV vượt quá vòng đời của một cá thể. Sự phát triển của một cá thể không phải là TH; cá thể SV không thể tiến hóa. Những thay đổi trong quần thể được coi là có nghĩa TH phải di truyền được thông qua vật chất di truyền từ một thế hệ sang thế hệ tiếp theo. THSH nhẹ nhàng hoặc dữ dội; nó bao gồm mọi thứ từ những thay đổi nhỏ trong thánh phần alen của quần thể (như các alen qui định nhóm máu) đến những biến đổi di truyền đã đưa những sinh vật sơ khai thành ốc, ong, hưu cao cổ và bồ công anh…”

Tóm lại, chúng ta đã nói rõ với nhau rằng:

_TH bản chất là biến đổi tần số alen của quần thể. 

_Cá thể không TH, quần thể TH

 Tham khảo : http://www.talkorigins.org/faqs/evolution-fact.html

Read More