Phản biện ông Phạm Việt Hưng, Phần 1

Chào mừng cộng tác viên mới của Thư Viện Tiến Hóa, T.N. Bạn là người có tâm huyết với giáo dục khoa học và có đủ kiến thức để cầm bút có trách nhiệm, hy vọng trong tương lai trang web mình sẽ càng ngày càng triệt phá nhiều thông tin phản khoa học hơn.

Cách hiểu sai về tiến hóa: tranh luận người rơm

Tác giả: T.N.

Tiến hóa là học thuyết ra đời cách đây 150 năm. Trong quãng thời gian dài ấy, thuyết tiến hóa phải trải qua một quá trình kiểm tra và xác minh gắt gao từ cộng đồng khoa học. Và sau 150 năm kiểm định, bây giờ, chúng ta đã có thể kết luận về tính đúng đắn của thuyết tiến hóa. Đây là quan điểm của The National Science Teachers Association (Hiệp hội giáo viên khoa học quốc gia), thành lập năm 1944, là tổ chức lớn nhất thế giới có nhiệm vụ thúc đẩy và cải tiến việc dạy và học khoa học:

“The National Science Teachers Association (NSTA) strongly supports the position that evolution is a major unifying concept in science and should be emphasized in K–12 science education frameworks and curricula. Furthermore, if evolution is not taught, students will not achieve the level of scientific literacy needed to be well-informed citizens and prepared for college and STEM careers. This position is consistent with that of the National Academies, the American Association for the Advancement of Science (AAAS), and many other scientific and educational organizations.”(http://www.nsta.org/about/positions/evolution.aspx)

(Hiệp hội giáo viên khoa học quốc gia ủng hộ mạnh mẽ quan điểm cho rằng tiến hóa là một khái niệm có tính thống nhất quan trọng trong khoa học và nên được nhấn mạnh trong khuôn khổ và chương trình giảng dạy khoa học K-12. Hơn nữa, nếu tiến hóa không được dạy, sinh viên sẽ không có được mức độ kỹ năng khoa học cần thiết để trở thành các công dân có tri thức và chuẩn bị cho đại học và các nghề nghiệp thuộc STEM. Quan điểm này thống nhất với các quan điểm của viện hàn lâm quốc gia, Hiệp hội vì sự tiến bộ khoa học của Mỹ và nhiều tổ chức khoa học và giáo dục khác)

Như vậy, tính đúng đắn của tiến hóa đã được xác nhận bởi các hiệp hội khoa học và được đưa vào nhà trường. Tuy nhiên, hiện nay vẫn có các thông tin không chính thống rải rác trên internet phê phán thuyết tiến hóa. Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao họ lại phê phán thuyết tiến hóa? Một lý thuyết đã được thử thách trong 150 năm và được xác nhận là đúng. Có phải do bản thân thuyết tiến hóa hay còn có yếu tố tác động nào khác?

Khi đề cập đến các tranh luận chống tiến hóa, chúng ta thường nói người này nói thế này, người kia nói thế nọ. Việc đánh giá chung chung như thế sẽ không thể trả lời được câu hỏi trên. Do đó, chúng ta cần đánh giá một cách tỷ mỉ từng cá nhân cụ thể để có thể tìm ra các yếu tố đã chi phối cách hiểu sai lạc về tiến hóa của họ.

Một trong những trang web đang lớn mạnh hiện nay về chống tiến hóa là của một nhà toán học tên là Phạm Việt Hưng (https://viethungpham.com/). Là một nhà toán học, do đó khi đề cập đến tiến hóa, một lĩnh vực thuần sinh học, ông Hưng đã viết không nhiều các tranh luận của chính ông. Mà thay vào đó, ông Hưng đã trích dẫn ra rất nhiều câu nói của các nhà khoa học khác nhau để ủng hộ cho quan điểm của ông. Do đó, ông Hưng đã chủ động phủ lên các bài viết của mình màu sắc khoa học. Thật sự tôi khó có thể kiểm chứng các trích dẫn này của ông Hưng vì ông không đưa ra nguồn của trích dẫn. Do đó, tôi sẽ tập trung phần lớn vào phần trả lời các góp ý (comment) từ đọc giả của ông Hưng sau mỗi bài viết vì phần này sẽ phản ánh chính xác quan điểm của ông Hưng khi cho rằng tiến hóa là sai.

Quan điểm đầu tiên mà ông Hưng đưa ra là “Làm thế nào để loài khỉ (hoặc vượn, tinh tinh) với 54, hoặc 48, hoặc 42 nhiễm sắc thể có thể biến thành loài người với 46 nhiễm sắc thể?” (https://viethungpham.com/2015/09/06/the-worst-mistake-in-science-sai-lam-te-hai-nhat-trong-khoa-hoc/)

Hay nói một cách ngắn gọn: theo quan điểm của ông Hưng, thuyết tiến hóa cho rằng khỉ tiến hóa thành người. Điều này là không thể xảy ra, và do đó thuyết tiến hóa là sai.

Cách dựng người rơm

Ở đây, ông Hưng đã sử dụng một thủ pháp gọi là tranh luận người rơm (straw man argument). Trong bất kỳ một cuộc tranh luận khoa học nào, để chứng tỏ lý thuyết của đối phương là sai, chúng ta có xu hướng tìm ra những bằng chứng để chứng tỏ lý thuyết đó là sai. Tuy nhiên, trong tranh luận người rơm, một người rơm được cố tình dựng lên. Người rơm này chính là phiên bản sai lạc của lý thuyết ban đầu. Phiên bản sai lạc này thường là việc cố tình bóp méo, điều chỉnh, hiểu sai so với phiên bản gốc. Từ đó, người phản biện chỉ việc đánh đổ người rơm này để dẫn đến việc kết luận là lý thuyết đó là sai.

Tranh luận người rơm thường được xem là một thủ pháp thâm độc vì nó xuyên tạc phiên bản gốc. Điều này thể hiện sự thiếu hiểu biết, vô ý hay cố tình, của người phản biện trong lĩnh vực đang tranh luận. Do đó, ở các xã hội tiên tiến, tranh luận người rơm không bao giờ được chấp nhận trong các hội nghị khoa học hay các diễn đàn lớn của khoa học.

Ông Hưng đã dựng lên một người rơm với nội dung: thuyết tiến hóa cho rằng khỉ tiến hóa thành người. Sau đó ông đánh đổ người rơm này khi cho rằng số lượng nhiễm sắc thể của loài là cố định. Do đó, không thể có khả năng rằng “khỉ (hoặc vượn, tinh tinh) với 54, hoặc 48, hoặc 42 nhiễm sắc thể có thể biến thành loài người với 46 nhiễm sắc thể”. Từ đó ông kết luận rằng tiến hóa là sai.

Sự thật

Sự thật là Darwin đã thật sự nói gì? Trong cuốn sách nổi tiếng của Darwin : The descent of man, and selection in relation to sex, nhà xuất bản London: John Murray, bản lần thứ nhất, xuất bản năm 1871, ở trang 197.

Tôi xin trích một phần đáng chú ý từ trang 197 như sau: “If the anthropomorphous apes be admitted to form a natural sub-group... we may infer that some ancient member of the anthropomorphous sub-group gave birth to man”.

Tôi sẽ chưa vội chuyển ngữ phần này sang tiếng Việt. Vì việc làm đầu tiên, chúng ta cần phải hiểu một số thuật ngữ quan trọng xuất hiện trong đoạn trích dẫn trên. Việc hiểu sai thuật ngữ có thể dẫn đến việc diễn dịch sai ý muốn của tác giả.

Trong đoạn trích dẫn trên, chúng ta thấy xuất hiện từ ape. Vậy ape là gì, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn khi phân tích sự phân loại của bộ linh trưởng. Trong hệ thống phân loại sinh vật ta có các cấp độ như sau : Bộ > Họ > Chủng > Loài. Trong đó, mỗi cấp độ có thể được phân chia thêm thành các phân lớp nhỏ hơn. Ví dụ ở bộ (order), ta có phân bộ (suborder), phân bộ nằm giữa bộ và họ. Chúng ta sẽ bám sát trật tự này để xác định vị trí của ape trong bộ linh trưởng.

Bộ linh trưởng được chia thành 2 phân bộ prosimians (từ này thường được thay thế bằng Strepsirrhini) và simians. Trong đó, simians là linh trưởng bậc cao. Còn prosimians mang các đặc điểm sơ cấp hơn so với simians (tiền tố pro- trong tiếng latin là “trước”). Linh trưởng bậc cao được phân chia thành 2 nhóm : Catarrhini bao gồm Ape và Khỉ (ở châu phi và châu á); nhóm thứ 2 là Platyrrhini là khỉ sống ở Châu Mỹ.

Siêu họ Apes (Hominoidea) là loài linh trưởng không đuôi và được phân chia thành 2 họ là Hominoidea và Hominidae (còn được gọi là hominids hay họ vượn người). Họ Hominidae được chia thành 2 phân họ là Ponginae (đại diện là đười ươi) và phân họ Homininae. Trong phân họ Homininae, chúng ta chia ra 3 chủng là Gorilla – gôrila, Pan - tinh tinh và Homo - loài người và các tổ tiên trung gian

Chúng ta có thể tóm tắt trật tự rắc rối và khó nhớ trên bằng một sơ đồ sau:

Như vậy, loài người (và các tổ tiên trung gian) cùng với vượn (tinh tinh, gorilla và đười ươi) đều là loài linh trưởng không đuôi thuộc họ vượn người (Ape). Do đó, loài người hoàn toàn không phải tiến hóa từ khỉ theo quan niệm thực sự của tiến hóa. Mặt khác, theo sơ đồ, họ hàng gần nhất của loài người là Tinh Tinh. Đúng như mối quan hệ trên, chúng có số nhiễm sắc thể gần nhất với chúng ta, 48 so với 46, và nguyên nhân cũng đã được tìm ra bằng phương pháp di truyền, độc lập với tiến hóa: 2 cặp nhiễm sắc thể đã nhập làm một (sẽ có bài chi tiết hơn, lúc này, chúng ta tỉ tập trung mổ xẻ sự lệch lạc của ông Hưng về tiến hóa và cách phản biện khoa học).

Theo cách hiểu của ông Hưng về tiến hóa: người có nguồn gốc từ khỉ và vượn. Theo sơ đồ trên, ta thấy người và khỉ không có quan hệ tổ tiên với nhau. Vậy còn vượn thì sao? Tôi xin trích lại câu nói của ông Hưng : “Làm thế nào để loài khỉ (hoặc vượn, tinh tinh) với 54, hoặc 48, hoặc 42 nhiễm sắc thể có thể biến thành loài người với 46 nhiễm sắc thể?” Ông Hưng đã sử dụng từ ngữ một cách hồ đồ và thiếu hiểu biết. Ông đã cho tinh tinh và vượn đứng chung với nhau vì ông không biết rằng tinh tinh là một loài trong họ vượn. Như vậy ta thấy cách hiểu của ông Hưng về “vượn” là các con vượn đang sống chung với chúng ta hiện nay, đó là vượn hiện đại. Vì thế, ông Hưng dạy cho người đọc rằng tiến hóa, theo ông, là con người chúng ta có nguồn gốc từ các con vượn hiện đại này. Nhưng tiến hóa có thực sự nói vậy?

Chúng ta hãy quay lại trang 197 của cuốn The descent of man để xem darwin đã thật sự nói gì: “If the anthropomorphous apes be admitted to form a natural sub-group... we may infer that some ancient member of the anthropomorphous sub-group gave birth to man”. Lược dịch: Nếu các con vượn có đặc điểm giống người có khả năng phân thành một nhóm nhỏ một cách tự nhiên…chúng ta có thể cho rằng một vài thành viên cổ đại của nhóm nhỏ có đặc điểm giống người này tạo thành con người”

Mặt khác, Darwin còn ghi chú “It is not probable that a member of one of the other lower sub-groups should,… , have given rise to a man-like creature, resembling the higher anthropomorphous apes in so many respects”. Lược dịch: Không có khả năng một thành viên của một trong số các nhóm nhỏ thấp hơn khác,…, tạo ra các sinh vật giống người, tương tự nhiều mặt với các con vượn có đặc điểm giống người cao hơn

Kết

Như vậy, vượn mà Darwin nói đến chính là loài vượn cổ xưa. Để trở thành tổ tiên loài người, các con vượn cổ xưa này bắt buộc phải mang các đặc điểm giống người ở mức độ cao. Ngoài ra, Darwin cho rằng các con vượn ở một mức độ thấp không thể tạo ra một sinh vật giống người. Hơn nữa, loài vượn cổ xưa mang các đặc điểm giống người ở mức độ cao này còn phải được tách ra thành nhiều nhóm nhỏ hơn. Và một trong số các nhóm nhỏ hơn đó tiến hóa thành người và các dạng tổ tiên người trung gian. Do đó, nếu truy ngược lại, con người và vượn đều có chung một tổ tiên. Đây là quan điểm chính thống của tiến hóa. Hoàn toàn trái với sự bịa đặt của ông Phạm Việt Hưng.

EvoLit:

Có thể thấy, thay vì đưa ra thông tin chính xác về quan điểm của tiến hóa (con người có chung tổ tiên với vượn, có họ hang xa hơn với khỉ), thay vì làm một bước logic là so số nhiễm sắc thể của chúng ta với tinh tinh (và “quên” không nói nguyên nhân của chênh lệch đã được phát hiện từ thế kỷ trước), ông Hưng lại đưa số liệu của những loài khỉ, vượn tiến hóa đã nói rõ từ hơn trăm năm trước là không phải tổ tiên người. Đó là người rơm của ông Hưng, và đó hoặc là sự thiếu hiểu biết, hoặc là thiếu thành thật, cả hai trường hợp thì ông Hưng cũng không nên viết về tiến hóa nữa. Nhưng blog của ông vẫn rất nhộn nhịp, và vì thế mời các bạn đón đọc chuỗi bài phản biện tiếp theo trên EvoLit.

Read More

TIẾN HÓA CÓ ỦNG HỘ / CỔ SÚY DIỆT CHỦNG?

Từ Tây sang Ta, hễ có chống đối tiến hóa là phải nghe đến “hệ quả tàn khốc” của cái “lý thuyết vô thần” này, mặc dù sau nhiều năm ngồi xem và ngồi cãi với mấy người chống tiến hóa tui đúc kết rằng lý do mạnh mẽ nhất khiến họ chống đối là vì không muốn nhận tổ tiên là khỉ. OK, tạm thời ta cứ coi như động lực của họ hoàn toàn khách quan, là vì họ muốn bác bỏ “cơ sở khoa học” của hành động man rợ nhất con người có thể làm với con người, đó là diệt chủng. Thuyết tiến hóa có phải cơ sở khoa học cho quyền một chủng tộc/nhóm người này đại đồ sát/giết sạch một nhóm người khác?

Đầu tiên, ngay cả nếu như đúng là như vậy, thì điều đó cũng không làm mất đi tính đúng đắn khách quan của thuyết tiến hóa. Thuyết tiến hóa vẫn giải thích được sự xuất hiện của những sinh vật phức tạp hơn qua thời gian, những sinh vật càng ngày càng thích nghi với điều kiện sống, vẫn giải thích được tại sao chúng ta có đến >98% ADN giống với tinh tinh, và vì học thuyết khoa học là dùng để giải thích hiện tượng tự nhiên, còn giải thích được là còn đúng đắn. Nếu chúng ta dùng hệ lụy đạo đức để cấm đoán khoa học kỹ thuật, thì chúng ta trước hết phải cấm thuyết nguyên tử - atomic theory (pờ-rồ-tôn, nơ-trôn, ê-léc-trôn hồi đó mình học ☺ ) vì đó là cơ sở khoa học cho vũ khí hạt nhân, một thứ đại đồ sát vô cùng hiệu quả; cấm công nghệ thông tin, vì nó nền tảng của tên lửa đạn đạo và máy bay ném bom không người lái; trên hết, gần gũi nhất với chúng ta, cấm luôn định luật vạn vật hấp dẫn – theory of gravity, cơ sở khoa học của hàng ngàn người chết một năm vì nhảy lầu hoặc té từ trên cao xuống!!! Thấy nó kì cục chưa? Những người phản đối vũ khí hủy diệt hàng loạt và vận động nâng cao ý thức về an toàn lao động không bao giờ nhắm tới những cơ sở khoa học này, vì a) họ biết vấn đề nằm ở đâu: ở ý thức con người chứ khoa học thuần túy không có tội và b) họ thực sự quan ngại về vấn đề đó chứ không phải đang tìm cớ tẩy chay một môn khoa học mâu thuẫn với ý kiến cá nhân.

Đổ lỗi diệt chủng cho thuyết tiến hóa cũng như đổ lỗi bạo lực học đường cho bút bi vì nó là dụng cụ dùng trong một vài vụ học sinh đánh nhau và đổ lỗi giết người cho công ty sản xuất con dao dùng trong án mạng! Để phục vụ cho mục đích ban đầu của mình, là cắt gọt trái cây/giải thích các sinh vật sống, dao/học thuyết phải sắc bén và hiệu quả. Một khi dao đã bán ra/học thuyết đã xuất bản, người sản xuất/lập học thuyết chẳng còn bất cứ quyền kiểm soát nào với việc người ta dùng đồ mình để làm gì. Nhà sản xuất chỉ có thể gắn thêm miếng nhựa lên hầu hết phần thân dao để nó không thể xuyên sâu, nhưng không thể cản được lưỡi dao vẫn còn sức sát thương; Darwin chỉ có thể nói học thuyết tiến hóa không áp dụng được cho xã hội loài người, vì chúng ta có một kiểu tiến hóa độc nhất vô nhị, nhưng không thể cản được thuyết Darwin xã hội – social Darwinism do người khác nghĩ ra. Người thực sự khách quan muốn ngăn diệt chủng sẽ chống thuyết Darwin xã hội, không phải thuyết tiến hóa.

Darwin ngay từ đầu không hề muốn chứa chấp những thứ như chủ nghĩa Laissez Faire -  tự do phóng niệm (nhà nước không nên can thiệp, ai nghèo ai khổ là do lỗi của họ, mọi thứ là cạnh tranh) và thuyết ưu sinh (sàng lọc chủng tộc). Hình: Darwin nói: “Cút ra khỏi nhà tao!”, nguồn.

Kế đến, coi thuyết Darwin xã hội - chủng tộc mạnh có quyền thay thế chủng tộc yếu hơn, (được phát minh không phải bởi Darwin mà là Herbert Spencer) với thuyết Darwin nguyên thủy - loài thích nghi dự trên chọn lọc tự nhiên, (mà xin lưu ý là thuyết tiến hóa hiện đại đã khác rất nhiều so với hồi năm 1859) là như nhau cũng như nói bánh xèo là một với bánh bông lan vì có chung chữ bánh! Có ba lý do mà chỉ cần một hiểu biết sơ đẳng về bản chất tiến hóa và chọn lọc tự nhiên (là 1) Bố mẹ di truyền các đặc điểm của mình cho con cái; 2) Trong một nhóm sinh vật luôn luôn có những sự khác biệt; 3) Môi trường luôn thay đổi và sẽ ưu ái những cá thể mang những khác biệt có lợi và gây khó khăn cho những cá thể mang những khác biệt có hại. Kết hợp hiện thực 1,2,3 ta thấy việc loài thay đổi theo thời gian là không thể tránh khỏi, đây chính là tiến hóa), ta sẽ thấy thuyết Darwin nguyên thủy cũng như thuyết tiến hóa hiện đại chẳng những không cổ súy mà còn là cơ sở để bác bỏ những thuyết về chủng tộc ưu việt.

• Thứ nhất, theo thuyết tiến hóa “xịn”, trên đời này không có sinh vật nào bẩm sinh cao cấp hơn sinh vật khác! Đúng vậy, bạn – kẻ đồng chủng với tôi đây, chúng ta không hề tiến hóa hơn môt con vi trùng. Tất cả sinh vật hiện sống trên Trái Đất này đều đã trải qua những trầm luân của 3.8 tỉ năm tiến hóa, tất cả đều là sản phẩm mới nhất, thích nghi nhất với môi trường xung quanh, tất cả đều tiến hóa như nhau, và chúng ta chỉ phức tạp hơn. Tùy theo môi trường, phức tạp chưa hẳn đã là tốt, mà thực ra chỉ cần đi xa khỏi cộng đồng – khỏi sự cung phụng thừa mứa của thế giới hiện đại – một chút thôi, chúng ta sẽ thấy rõ chúng ta kém cỏi cỡ nào. Cơ thể nhiều bộ phận với những protein mong manh của chúng ta sẽ không thể cạnh tranh nổi với những con vi khuẩn trong suối nước nóng, đơn bào giản dị thôi nhưng bảo vệ tốt. Bộ não thông minh của chúng ta đòi hỏi quá nhiều năng lượng (20% tổng năng lượng làm ra) nên không thể sống bằng địa y như những con tuần lộc ở đồng rêu ôn đới (không tính tới giải pháp của cư dân vùng này là mần thịt con tuần lộc :v). Là một sinh vật quá lệch về phần nhìn, lệ thuộc thị giác, nếu bỗng nhiên không còn ánh sáng nữa, (dịch bệnh làm con người mù hàng loạt chẳng hạn) những người sinh ra đã mù hoặc có khả năng đặc biệt vốn không hữu ích lắm là “thấy” bằng tai, bằng cảm giác cơ thể sẽ làm chủ thế giới.

Nhiều khi địa y cũng chẳng có mà ăn.

Đưa mớ ví dụ ra chỉ để nói rằng: theo tiến hóa, thích nghi cũng chỉ là tương đối, khi môi trường biến động – và sẽ luôn biến động, rồi mới biết mèo nào cắn mỉu nào. Nếu theo tiến hóa mà con người chúng ta, với những khác biệt cỡ Ma-mút hiển nhiên, không thể tuyên bố mình thượng đẳng về mọi mặt hơn cả một con trùng roi, làm sao một người da trắng có thể tuyên bố mình thượng đẳng về mọi mặt hơn một người da đen, hay ngược lại, khi sự khác biệt chỉ là bề ngoài và  0.01% ADN? Cơ sở số 3 của tiến hóa cho thấy, không có một tính trạng nào ưu việt vĩnh hằng, vậy một chủng tộc lấy cơ sở mình ưu việt ở điểm nào khi chưa và không thể nào làm xong thách đố triền miên của môi trường? Hay tự đặt ra các tiêu chuẩn rồi tự chấm điểm tối đa cho mình rồi đánh rớt hết đám còn lại như mấy ông da trắng hồi xưa? Khủng long bá đạo Trái Đất 160 triệu năm, rồi cũng chỉ còn hóa thạch và đám chim cò còn sót lại. Con người chúng ta xuất hiện mới 200,000 năm rồi tự tôn ba khía, rồi “chủng tộc thượng đẳng” này nọ lọ chai, có hài hước lắm không? Biết ra sao ngày mai? Tuyên bố “có một chủng tộc thượng đẳng” là mâu thuẫn với tiến hóa.

• Thứ 2, như đã nói ở hiện thực thứ 2 của tự nhiên - sự khác biệt trong nội bộ loài, là cơ sở để loài đó đối phó với hiện thực thứ 3, môi trường biến động. Diệt chủng lúc nào cũng là giết sạch một nguồn gen của loài người, một nhóm người vốn đã thích nghi với một điều kiện địa lý, khí hậu, nhất là dịch bệnh nào đó có thể sẽ lặp lại trong tương lai, làm giảm sự đa dạng của chúng ta, tiêu diệt cơ may sống sót nếu điều đó thực sự xảy ra. Diệt chủng còn gây nảy sinh lòng thù hận, mà khác với các sinh vật khác, chúng ta có thể truyền lòng thù hận này lại cho con cháu hàng ngàn đời sau, và thế là chiến tranh triền miên; cứ nhóm người này tiêu diệt phần lớn nhóm kia thì nguồn gen người lại nghèo nàn hơn. Vậy, diệt chủng – giảm đa dạng sinh học – kìm hãm tiến hóa và tiến bộ, đe dọa sự tồn vong của toàn nhân loại.

Ai có quyền quyết định nhóm người nào đáng sống? Chắc chắn không phải một trong số họ.

• Nếu có người bật lại: Tại sao ta không có quyền làm môi trường, làm thế lực chọn lọc, và dân tộc nào không tự vệ được thì phải nhường oxy? Sau 30 giây nhìn người này bằng cặp mắt kì thị, bạn có thể trả lời lại như sau: Nên nhớ, chọn lọc tự nhiên là khách quan, không có chủ đích. Một cơn gió lốc dù chọn ra những con chim có sải cánh trung bình làm kẻ chiến thắng, không cố tình quật chết hết những con chim có sải cánh quá dài hay quá ngắn. Một đợt phun trào núi lửa không nhằm mục đích nuốt chửng những con hươu chạy chậm hơn hay kém chịu nóng hơn, nó chỉ là dung nham cần phải ra khỏi lòng đất theo địa lý tự nhiên. Dù con chim có mổ chết con ngài con bướm nào không có màu sắc hòa cùng với thân cây hơn, khó phát hiện hơn, nó chỉ muốn no bụng mà thôi.

Đố thấy con ngài :3

Tóm lại, dù thiên nhiên có tàn khốc, nó không tàn nhẫn, nó không có ác ý. Khi con người không có ác ý, chúng ta cũng là một lực lượng chọn lọc đáng nể, tạo ra rất nhiều giống cây trồng, vật nuôi, tạo sự no ấm cho bản thân. Nhưng khi nhìn lại lịch sử, đúng là chúng ta đã có tác động chọn lọc nhau, tạo ra những dân tộc vô cùng gang thép – có lịch sử tự vệ và phản công ngàn đời như người Việt ta – nhưng đó là không phải là “chọn lọc” mà chỉ là kết quả của những cuộc diệt chủng không triệt để mà kẻ diệt chủng không mong muốn. Với quan điểm “nhổ cỏ tận gốc”, dân tộc này diệt chủng dân tộc kia là muốn giết sạch hết, không có một đặc điểm nào kẻ bị diệt có thể có mà có thể làm kẻ đi diệt chủng cho phép một số nào đó sống sót. Như lúc đó tư tưởng Đức Quốc Xã đã là giết người Do Thái họ coi là sâu mọt của nhân loại rồi, thì người Do Thái nào cũng là sâu mọt thôi, người đó có đến từ Đức hay Ba Lan, giúp việc hay bác sĩ, cao thấp, béo gầy. Một buồng khí độc không chọn lọc được gì, vì nồng độ đã được tính toán để không một ai có thể sống sót.

Nếu một bài thi định sẵn trả lời thế nào cũng rớt thì đó không phải là chọn lọc mà là trù dập. Nếu thiên tai không cho một con đường nào để sống thì đó không phải chọn lọc mà là tàn sát. Nếu chỉ đơn thuần thấy là giết mà không cho cơ hội thì đó không phải là chọn lọc mà chỉ là thù ghét. Trong cơn say máu của con người, với bao toan tính, định kiến và oán hận chủ quan, con người “chọn lọc” kiểu gì, ai xem lịch sử cũng đã thấy – và nhân loại có lương tri thì không bao giờ cho phép điều đó lặp lại.

Cuối cùng, chống tiến hóa chỉ là ném đá vào bóng phản chiếu của con rắn Hydra nhiều đầu là sự tàn ác của con người. Cấm thuyết tiến hóa thì con người vẫn sẽ giết nhau, ta đã luôn luôn tự tìm cho mình một lý do hết sức có lý nào đó để hà hiếp người khác – và tiến hóa chỉ là một trong những cái cớ mới hơn “ý trời” và “khai sáng văn minh”; như Hydra chặt đầu này mọc đầu khác, không có tiến hóa thì vẫn có những lẽ hùng hồn như “không gian sinh tồn”, “hỗ trợ quân sự”, “chống khủng bố” v.v.. Ngược lại, hiểu biết đúng đắn về tiến hóa chính là thuốc giải cho nạn phân biệt chủng tộc, vốn vô cùng ngu dốt theo quan điểm tiến hóa. Và, ngay cả khi tiến hóa trực tiếp ra lệnh cho chúng ta giết nhau – mà như đã nói ở trên chắc chắn là không phải, thì chúng ta cũng đừng là cậu sinh viên Đại học phân bì với đứa trẻ 6 tháng vì nó được bạ đâu tè đấy còn cậu thì không – chúng ta đã qua thời kì mông muội ‘giết hay bị giết’, chúng ta văn minh hơn, hội nhập hơn, hiểu biết hơn, không còn ngập ngụa trong những sợ hãi dị đoan, không còn dễ dàng bị thao túng, xách động thì chúng ta đừng man rợ như những gì cha ông ta đã phải gánh chịu.

Như đã nói loài người không có quyền tự đứng ra chọn lọc nội bộ mà không có một cơ sở nào vững chắc ngoài một số đặc điểm “mèo khen mèo dài đuôi” một cách chủ quan, vì dù chúng có thực sự ưu việt đi nữa, chúng ta không biết ngày mai nhân loại sẽ cần gì để sống sót, và ta thật sự không có sự khách quan cần thiết. Tiến hóa không những không ủng hộ mà còn có thể là cơ sở khoa học phản bác lại những luận điệu phi lý về chủng tộc, hướng con người đến một thế giới văn minh và hiểu biết hơn. Nhưng đến cuối cùng, quyền lựa chọn tàn sát, hủy diệt hay hòa hợp, bác ái vẫn luôn nằm trong tay chúng ta.

Read More

TRÒ MÈO KHÔNG CHỊU CHẾT VỀ CÁC HÓA THẠCH SỐNG, Phần 1

EvoLit đã trở lại để lại cà khịa về những “lỗ hổng” trong thuyết tiến hóa.

Trên mạng có nhiều bài viết (1 chùm bài như ở đây ) về những sinh vật gần như chẳng thay đổi chút nào so với hóa thạch của chúng hàng (trăm) triệu năm trước và phán rằng điều đó “chứng tỏ rất nhiều loài động vật thực ra đều là hóa thạch sống, không hề tiến hóa gì cả sau hàng nhiều triệu năm.”

Cũng lại là một sự ngộ nhận nữa được đẻ ra bởi cặp đôi hoàn hảo: thói quen đơn giản hóa (trong đó có sở thích sử dụng các từ/cụm từ rất “bắt tai”) dẫu thiếu chính xác của các nhà khoa học + giới truyền thông & sự ma mãnh của những người chống tiến hóa.

Trước hết, hóa thạch là gì?

Hóa thạch là những di tích hoặc dấu vết của động thực vật sống trong quá khứ được giữ gìn tự nhiên. Có 2 loại hóa thạch chính; xác và dấu vết. Hóa thạch xác bao gồm những phần thân thể còn sót lại của các sinh vật đã từng sống và hóa thạch dấu vết là những dấu hiệu cho thấy sinh vật đã từng tồn tại (dấu chân, đường, vết và hang hốc).

Hóa thạch xác

Có 2 cơ chế bảo quản hóa thạch xác: bảo quản có thay thế và không thay thế. Không thay thế: Hóa thạch chính là thân xác "chính chủ" của sinh vật, ví dụ: đông lạnh, ướp xác, hổ phách, hố hắc ín và vỏ không thay thế (vỏ "zin"). Thay thế: Hóa thạch ta thấy chỉ là bản sao được tạo thành từ chất khác, ví dụ các quá trình thay thế: permineralization (tạm dịch: thấm khoáng chất) là kết quả của quá trình kết tủa hóa học vào trong khoang lỗ; là sự thế chỗ của các chất trong cơ thể sinh vật bởi những khoáng chất được các dung dịch thấm đưa vào. Hiện tượng cacbon hóa xảy ra khi các mô mềm được bảo quản dưới dạng các màng cacbon. 

Các bản đúc và khuôn là một loại hóa thạch khác trong đó các đặc điểm ngoại hình của các sinh vật được in lên trên lớp trầm tích trước khi đá hình thành. Quá trình bào mòn loại bỏ dần thân xác thật sự tạo ra một khoảng trống trong đá mang hình dáng của ban đầu của sinh vật. Khoáng chất xâm nhập vào lấp đầy khoảng trống đó tạo ra bản sao của sinh vật. 

Hình ngoài cùng bên trái: con ốc đã nằm ở đó khi mặt đá hình thành, dần dần vỏ ốc bị bào mòn nhưng vẫn còn dấu vết in hằn của vỏ ốc. Vỏ ốc ở giữa bị vùi lấp, tạo thành một cái khuôn để khoáng chất chảy vào bên trong. Dưới tác động môi trường vỏ ốc bị phân hủy, khuôn đúc cấu trúc bên trong của nó vẫn còn cho ra hình bên phải.

=>Xem thêm hình hóa thạch xác, bản đúc và khuôn

Điều kiện hình thành hóa thạch:

“Thô dịch:
1. Bị vùi lấp nhanh chóng trong trầm tích ẩm, tránh bị vi khuẩn hoặc các loài khác phá hủy.
2. Bị vùi lấp nhanh chóng trong tro, bụi núi lửa. Hầu như các hóa thạch xương khung long ở Hoa Kỳ đều bị vùi trong cái này.
3. Sự hiện diện của các phần cứng của xác chết: răng, xương, vỏ, hay gỗ...
4. Không thay đổi nhiệt độ.
5. Nước ngầm có mức độ khoáng cao.
6. Trầm tích càng mịn thì càng dễ tạo hóa thạch.
7. Yên tĩnh, môi trường không bị biến đổi khiến cho hóa thạch bị vỡ.”

Bao nhiêu đó điều kiện cùng một lúc nên không phải nơi nào cũng hội đủ, sinh vật nào cũng có thể hóa thạch. 99% các loài từng tồn tại trên trái đất đã tuyệt chủng, nhưng mà với những điều kiện nêu trên thì ước tính >99.9% các cá thể sinh vật (vi sinh vật mới là những sinh vật có số lượng đông nhất) sẽ không để lại được hóa thạch đến ngày nay và >99.99% các hóa thạch được hình thành sẽ không bao giờ đến tay con người do bị chôn quá sâu hoặc ở những nơi quá hiểm trở. Vì thế, yêu cầu một bộ hóa thạch đầy đủ của tất cả các loài là vô lí.

Mấy hình mờ mờ ảo ảo trên đá nhìn giống mấy con đang sống thì chứng tỏ tiến hóa không xảy ra?!

Chỉ dùng hóa thạch để xác định tiến hóa có xảy ra không thì thật là sai lầm. Tiến hóa không phải chỉ là những cái bề ngoài, mà thậm chí về bề ngoài thì chỉ những thứ như khung xương, chi, da, lông nếu may mắn có thể được giữ lại trên hóa thạch. 

Cá bơn mùa đông http://www.cptdave.com/

Còn tiến hóa ở cấp độ phân tử? Ví dụ cá bơn mùa đông (dịch đại từ chữ winter flounder) tiến hóa gen afa3 chống đông cứng (hiện đã được ứng dụng tạo ra cà chua chuyển gen), giúp nó có thể sống ở vùng bờ biển Bắc Đại Tây Dương lạnh giá, một đặc điểm thích nghi tối quan trọng như vậy lại không thể nào thể hiện trên hóa thạch. Theo tạp chí Nature, “Hình thái không đổi không có nghĩa là bộ gen không đổi - […] morphological stasis does not necessarily imply genomic stasis”

Loài thằn lằn này đã tiến hóa cả 1 kiểu nội
tạng mới chỉ trong 40 năm ngắn ngủi

Còn tiến hóa ở cấp độ tế bào, mô, cơ quan? Ví dụ hệ miễn dịch, các loại hồng cầu, bạch cầu, lympho, các thụ thể trên bề mặt tế bào để chống lại sự xâm nhập của virus? Sự phát triển càng ngày càng đạt hiệu suất cao hơn hoặc thích nghi với chế độ ăn mới của nội tạng. Sự thay đổi của các mô mềm? Biến đổi hệ hô hấp thích nghi môi trường ít/nhiều oxi hơn? Tất cả đều là những biến đổi di truyền được làm tăng/giảm sức sống và sinh sản, đều là tiến hóa. Hay sự xuất hiện của một enzyme mới hoặc có một sự biến đổi về hệ sinh thái trong cơ thể cho phép một loài sinh vật khai thác một loại thức ăn mới tạo ra lợi thế sinh tồn đáng kể? Ví dụ cộng sinh giữa tổ tiên mối và trùng roi, biến đổi hoàn toàn chế độ ăn của loài tổ tiên mối từ phần mềm của cây sang gỗ, một thứ hiếm loài côn trùng nào khác cạnh tranh ăn được. Hóa thạch có lưu lại lũ trùng này và enzyme của chúng không? Không. 

Còn tiến hóa về màu sắc, hoa văn trên cơ thể? Gấu Bắc Cực đã tiến hóa màu lông trắng, một đặc điểm thích nghi sống còn giúp nó hòa vào muôn trùng băng xung quanh mà đến gần con mồi một cách êm ái, điều mà một con gấu nâu không thể làm được; nhưng hóa thạch sẽ chỉ cho thấy những khác biệt trong khung xương và tỉ lệ cơ thể.

Còn thay đổi tập tính? Chuyển từ hoạt động buổi sáng sang chạng vạng, thị giác phát triển nhưng mắt là phần mềm ít khi lưu lại được? Chuyển từ lấy mật ở nhiều loài hoa sang “chuyên canh” một loài? Đổi mùa di cư, đổi thời gian ngủ đông, đổi vũ điệu tìm bạn tình? .... Những cái này có thể không thực sự coi là tiến hóa, nhưng nó cũng là ví dụ của những thay đổi mà hóa thạch không cho chúng ta thấy.

Hóa thạch hiếm khi nào hoàn chỉnh, có những hóa thạch là độc nhất vô nhị, còn những thông tin mãi mãi mất đi trong những mảnh thất lạc/thiếu vắng?

Món quà của ông bạn quý, nó giống thế này (camera quá cùi phải mượn ảnh Internet để chuyển tải vẻ đẹp của nó) Nguồn . Nếu bạn đang thắc mắc thì đây là hóa thạch thay thế :).

Hóa thạch có những hạn chế như vậy tại sao những người chống tiến hóa nói cứ như thể hóa thạch là bằng chứng tối thượng? Có thể vì nó tạo ra hiệu ứng hình ảnh choáng ngợp, tức thời, vì nó nhìn được, sờ được, đo được. Hóa thạch rất rất rất quan trọng trong tiến hóa và khoa học nói chung, là cửa ngõ vật chất nhất để ta nhìn về sự sống trong quá khứ. Khoảnh khắc mà người bạn ở đảo Tasmania, Úc, trao cho tôi những mảnh hóa thạch thực vật hình rêu (tôi và ông bạn không phải chuyên gia nên chỉ biết thật đoán dựa trên so sánh với các bức ảnh trên mạng) thật chấn động, và tôi mong ai trong các bạn cũng có thể một lần được nếm trải cảm giác cầm trên tay dấu tích của những sinh vật cao tuổi hơn tất cả những người tổ tiên của mình, kể cả những tổ tiên trên cạn của mình; những manh mối cho ta một vài nét phác họa về hình dáng và tập tính của sự sống cổ; vật chứng về một khoảng thời gian xa xưa không thể tưởng tượng nổi, một trái đất không cần con người, một thế giới đã mất đã từng thực như chính cuộc sống quanh ta hiện tại.

***

Dù sao đi nữa, hóa thạch chỉ là một phần bằng chứng tiến hóa, không phải là duy nhất cũng không phải là quan trọng nhất. Tuy nhiên, những gì chúng thể hiện ủng hộ mạnh mẽ cho thuyết tiến hóa. Nói như những người chống tiến hóa, nếu “hóa thạch sống” không có gì thay đổi nghĩa là không hề có tiến hóa, vậy nếu chứng minh được “hóa thạch sống” CÓ thay đổi thì phải chấp nhận tiến hóa đã xảy ra!

 Và những bằng chứng từ những hóa thạch sống này sẽ được trình bày ở Kì sau.

Read More